Elektronik harcamada sınırı aşamayana yüzde 22 vergi cezası

2026 yılının sonuna kadar gerekli elektronik harcama tutarına ulaşamayan mükellefler, eksik kalan tutarın yüzde 22’si oranında ek vergi ödemek zorunda kalacak.

Uygulama 2027 yılında da devam edecek ve yaklaşık 4,5 milyon mükellefi etkileyecek. Ücretliler, emekliler, çiftçiler, serbest meslek sahipleri ve kira geliri elde edenler, yıllık gerçek gelirlerinin en az yüzde 30’una karşılık gelen tutarda elektronik ödeme yapmakla yükümlü olacak.

Ödemeler kredi kartı, banka kartı, ön ödemeli kart veya internet bankacılığı aracılığıyla gerçekleştirilebilecek.

Ek vergi tutarı bir yılda yüzde 60’a yakın arttı

Bağımsız Kamu Gelirleri İdaresi (AADE) verilerine göre, elektronik harcama şartını yerine getiremeyen mükelleflere uygulanan ek vergi 2024 yılında 87,21 milyon euroya ulaştı. Bu tutar, 2023 yılında kaydedilen 55,48 milyon euroya kıyasla yaklaşık yüzde 60 artış gösterdi.

Mevcut düzenlemeye göre, elektronik harcamaların yıllık gerçek gelirin yüzde 30’una ulaşması gerekiyor. Zorunlu elektronik harcama tutarı ise en fazla 20.000 euro olarak uygulanıyor.

Örneğin, yıllık geliri 20.000 euro olan bir mükellefin 6.000 euroluk elektronik harcama yapması gerekiyor. Mükellefin yalnızca 5.000 euroluk harcama gerçekleştirmesi durumunda, eksik kalan 1.000 euro üzerinden yüzde 22 oranında hesaplanan 220 euroluk ek vergi uygulanacak.

Özellikle serbest meslek sahiplerinin dikkatli olması gerekiyor. Asgari varsayımsal gelir uygulaması ve buna bağlı artışlar, karşılanması gereken elektronik harcama tutarını yükseltebiliyor.

Elektronik harcamalar AADE tarafından vergi kayıtlarına önceden işleniyor. Gerekli belgeleri sunabilen mükellefler ise kayıtların düzeltilmesini talep edebiliyor.

Hangi durumlarda harcama sınırı düşürülüyor?

Yıl içinde gelir vergisi, emlak vergisi (ENFIA), kredi taksitleri ve kira ödemelerinin toplamı yıllık gerçek gelirin yüzde 60’ını aşarsa, gerekli elektronik harcama oranı yüzde 30’dan yüzde 20’ye düşürülebiliyor.

Banka hesaplarına haciz konulan mükellefler için zorunlu elektronik harcama sınırı 5.000 euro olarak uygulanıyor.

Eşler ve kayıtlı birlikte yaşama sözleşmesi bulunan çiftler, elektronik harcamalarını ayrı ayrı hesaplıyor. Ancak ortak vergi beyannamesi verilmesi halinde, eşlerden birinin zorunlu tutarı aşan harcamaları diğer eşin eksik kalan tutarını karşılamak için kullanılabiliyor.

Hangi harcamalar kabul ediliyor?

Elektronik harcama kapsamında değerlendirilen başlıca giderler şunlar:

- Gıda, içecek, giyim, ayakkabı ve ev eşyası alışverişleri.

- Elektrikli ve elektronik cihazlar, mobilyalar ve diğer dayanıklı ev eşyaları.

- Tamir ve bakım hizmetleri.

- Elektrik, su ve diğer kamu hizmetleri faturaları ile apartman ortak giderleri.

- Eğitim ücretleri, doktor muayeneleri, tıbbi tetkikler ve hastane masrafları.

- Sigorta primleri.

Buna karşılık kira, kredi, vergi ve devlete ödenen harçlar elektronik harcama hesabına dahil edilmiyor. Gayrimenkul, taşıt, tekne ve uçak alımları ile tasarruf ve yatırım ürünlerine yönelik harcamalar da kapsam dışında tutuluyor.

Kimler elektronik harcama zorunluluğundan muaf?

Belirlenen kurallar kapsamında aşağıdaki gruplar elektronik harcama şartından muaf tutuluyor:

- 70 yaş ve üzerindeki mükellefler.
- Nüfusu 500’e kadar olan köylerde sürekli ikamet edenler.
- Turistik destinasyon niteliğinde olmayan ve nüfusu 3.100’e kadar olan adalarda sürekli ikamet edenler.
- Zorunlu askerlik hizmetini yerine getirenler.

Vergi uzmanları, mükelleflerin ek vergiyle karşılaşmamak için beyanname döneminden önce kayıtlı elektronik harcamalarını kontrol etmelerinin önem taşıdığına dikkat çekiyor.