Kasım ayı zamları kapıda: Akaryakıt, gıda, elektrik ve bilet fiyatları artabilir

Enerji fiyatlarındaki yükseliş Yunanistan’da enflasyon baskısını artırıyor. Akaryakıt ve elektrik maliyetlerinin yanı sıra gıda, feribot ve uçak biletlerinde de yeni zamlar gündeme geliyor.

Enerji fiyatlarındaki yükseliş hayat pahalılığını artırıyor

Yunanistan’da hayat pahalılığının kasım ayında daha da ağırlaşabileceği belirtiliyor. Enerji piyasalarındaki yükseliş, hane halkının elektrik faturalarından market alışverişine ve ulaşım giderlerine kadar geniş bir alanda yeni fiyat artışları riskini beraberinde getiriyor.

Efsyn’in 21 Ekim tarihli haberine göre, Hürmüz Boğazı’nın sekiz aydır kapalı olmasıyla ilişkilendirilen enerji krizi etkisini sürdürüyor. Brent petrolün varil fiyatının 100 doların üzerinde kalması ve doğal gaz fiyatlarındaki artış, enerji maliyetlerinin yanı sıra mal ve hizmet fiyatları üzerinde de baskı oluşturuyor.

Haberde, Brent petrolün eylül ayı sonunda yaklaşık 98 dolar seviyesindeyken 109 dolara kadar yükseldiği, doğal gazın megavatsaat başına fiyatının ise eylüldeki 73 avro düzeyinden 86 avroya çıktığı aktarılıyor.

Enerji maliyetlerindeki bu artışın, ekim ayındaki enflasyonun yükselmesine ve kasım ayında da fiyat baskısının devam etmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.

Elektrik fiyatlarında dikkat çeken yükseliş

Doğal gaz fiyatlarındaki artış, elektrik piyasasına da yansımaya başladı. Haberde yer alan verilere göre, Yunanistan’da toptan elektrik fiyatı 20 Ekim’de megavatsaat başına 247 avroya yükseldi.

Ekim ayının şu ana kadarki ortalama toptan elektrik fiyatı 172,94 avro olarak hesaplanırken, eylül ayındaki 156,31 avroluk ortalamaya kıyasla yüzde 10,64 artış kaydedildi.

Saatlik fiyatın en yüksek seviyede 406 avroya yaklaştığı, en düşük seviyede ise 0,01 avroya kadar gerilediği bildirildi.

Toptan elektrik fiyatlarındaki yükseliş, enerji tedarikçilerinin maliyetleri ve tüketicilere sunulan tarifeler açısından önem taşıyor. Ancak bu artışın hane halkının faturalarına ne ölçüde ve ne zaman yansıyacağı, uygulanacak tarifelere ve tedarikçilerin fiyatlandırma politikalarına bağlı olacak.

Gıda fiyatlarında yeni zam endişesi

Akaryakıt ve elektrik maliyetlerindeki artış, gıda fiyatlarına ilişkin endişeleri de artırıyor. Üretim, tarım, hayvancılık, depolama ve taşımacılık maliyetlerindeki yükselişin tüketici fiyatlarına yansıma ihtimali bulunuyor.

Yunanistan’da ekonomi ve kalkınmadan sorumlu bakanlıklar, süpermarketlerle yapılan fiyatları düşürmeye yönelik anlaşmanın etkisi sayesinde büyük artışların önlenebileceğini değerlendiriyor. Ancak söz konusu anlaşmanın ekim ayı sonunda sona ermesi bekleniyor ve uzatılmasının zor olabileceği belirtiliyor.

Uygulamanın fiyatları düşürmedeki etkisi de piyasa temsilcileri ve muhalefet partileri tarafından tartışılıyor.

Tarım ve hayvancılık sektöründeki maliyet göstergeleri de baskıya işaret ediyor. Yunanistan İstatistik Kurumu ELSTAT verilerine göre, tarım ve hayvancılıkta kullanılan girdilerin genel fiyat endeksi ağustos ayında, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,9 yükseldi. Bu gelişmenin nihai ürün fiyatlarına yansıması ihtimali, gıda enflasyonu açısından yakından izleniyor.

Feribot ve uçak biletlerine zam gelebilir

Enerji maliyetlerindeki artışın ulaşım sektöründe de fiyatları yukarı çekebileceği belirtiliyor. Deniz taşımacılığı ve havacılık şirketlerinin, artan yakıt giderlerini karşılamak amacıyla bilet fiyatlarını yükseltmesi gündemde.

Haberde, Yunanistan’daki feribot sektörünün yıllık yakıt maliyetinin 2025’teki 400 milyon avro seviyesinden 2026’da 800 milyon avroya çıkabileceği tahminine yer veriliyor.

Artan maliyetleri kontrol altına almak isteyen feribot işletmelerinin bazı seferleri azaltmayı veya gemilerin hızını düşürmeyi değerlendirdiği aktarılıyor. Bu seçeneklerin yakıt tüketimini azaltması amaçlanırken, yolcu taşımacılığındaki fiyatların nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.

Havacılık sektöründe de fiyat artışı beklentisi öne çıkıyor. Ryanair Üst Yöneticisi Michael O’Leary, Brüksel’de düzenlenen basın toplantısında uçak bileti fiyatlarında yüzde 20’ye varan artış beklediğini açıkladı. O’Leary, bu artışın dahi yükselen yakıt maliyetlerini karşılamakta yetersiz kalabileceğini savundu.

Bu oran, Ryanair yöneticisinin beklentisini yansıtıyor; tüm havayolu şirketleri veya bütün hatlar için kesinleşmiş bir zam oranı anlamına gelmiyor.

Hükümetin destek politikaları tartışılıyor

Hayat pahalılığının etkilerinin genişlemesiyle birlikte, hükümetin tüketicileri korumak için atacağı adımlar da gündeme geliyor.

Efsyn’in haberinde, hükümetin yeni destek önlemleri konusunda Avrupa Birliği bütçe kurallarını gerekçe gösterdiği eleştirisi yer alıyor. Haberde ayrıca enerji şirketleri, bankalar ve diğer sektörlerdeki yüksek kârların vergilendirilmesi yoluyla daha fazla destek kaynağı yaratılması önerisine değiniliyor.

Önümüzdeki dönemde enerji fiyatlarının seyri, gıda ve ulaşım maliyetlerinin yanı sıra hükümetin alacağı ekonomik önlemler de Yunanistan’da hane halkının bütçesini doğrudan etkileyebilecek başlıklar arasında bulunuyor.