Sultan Abdülhamid'in Denge Siyaseti

Tarih okumaları yaparken dikkat edilmesi gereken en önemli husus tarihi bir metni veya herhangi bir tarih kitabını okuduğumuzda dönemle veya çağla empati kurmaktır. Yani konuyla ilgili okunan her cümleyi o dönemin şartlarını ve sosyolojisini göz önünde bulundurarak o yılları ve günleri zihinlerimizde canlandırarak okumalıyız.

Sultan II. Abdülhamid Han Osmanlı Hanedanı arasında en çok tartışılan Sultan olmuştur. Avrupalılar Sultan Abdülhamid Hana Kızıl Sultan lakabı takmışlardır. Fakat Sultan Hamid'e atfedilen Kızıl Sultan lakabı doğru değildir. Çünkü Abdülhamid Han masum insanları katletmemiştir. Aksine Sultan Abdülhamid Han Avrupa barışını korumaktaydı. 

Fakat Sultan II. Abdülhamid Han Ulu Hakan olarak adlandırılması yanlıştır. Çünkü Türkler Ulu Hakan sıfatını İslam dini ile tanışmadan evvel kullanmışlardır. O dönemde Ulu kelimesi Tanrı için kullanılmıştır. Türkler İslam dini ile tanıştıkları zaman yani 10. Yüzyılda Ulu Hakan terimini kullanmayı bırakmışlardır.

Doğru olan ise Sultan II. Abdülhamid’in Yeşil Sultan olarak nitelendirilmesidir. Zira o bir Osmanlı Halifesiydi. Lakin basit bir Osmanlı halifesi olmamıştır. Yeşil Sultan misyon ve vizyon sahibiydi. Misyonu Tüm İslam âleminin problemlerini gidermekti. Vizyonu ise Halifelik Makamını ele geçirmek isteyen İngilizlere karşı Halifelik Ünvanı'nın ağırlığını hissettirmekti.

Yeşil Sultan Ehven-i Şer siyasetini takip etmiştir. Yani iki kötü arasında en iyisini seçmek gayesini gütmüştür. Örneğin İngiltere’ye karşı Almanya’yı kullanmıştır. Dolayısıyla Hicaz demir yolu ihalesini Almanlara vermiştir.

Devlet politikası olarak Denge Siyasetini benimsemiştir. Avrupa devletlerini (İngiltere, Fransa, Rusya, Almanya ve Avusturya Macaristan ) İmparatorluklarını birbirlerine düşürmüştür. Burada konuda en büyük hatalardan birisi de Büyük Devletler kavramıdır. Zira büyük devletler kavramı 1914 yılında kullanılmaya başlanmıştır.

Denge Siyasetinde Sultan II. Abdülhamid'in ilham kaynağı Kuran-ı Kerim olmuştur: İşte böyle! Biz sizi, insanlar üstüne tanık olasınız, resul de sizin üstünüze tanık olsun diye, orta yolu izleyen bir ümmet yaptık. (Bakara Suresi, 143. Ayet). Burada ifade edilmekte olan orta yolu izleyin kavramı denge siyasetiyle birebir örtüşmektedir.

Örneğin Sultan Hamid Japonya’yı Rus Çarlığına karşı, Avusturya Macaristan İmparatorluğunu Rusya’ya ve Fransa’ya karşı, Libya’daki Şeyh Senusi kabilesini İtalyanlara, Kürt aşiretlerini Ermeni Hınçak ve Taşnak çetelerine, Bulgar komitacılarını Yunan ordusuna, Arnavutları Sırplara, Arapları Yahudilere, Almanları İngilizlere, Çerkezleri Ruslara, Hindistan Müslümanlarını İngilizlere, Amerika Devletini İngilizlere, Batı Trakya Müslüman Türklerini Bulgar komitacılarına karşı adeta bir savunma mekanizması olarak kullanmıştır.

Böylelikle Osmanlı İmparatorluğu dahilinde ve haricinde yaşayan Müslümanları bir araya getirmek suretiyle Avrupa devletlerinin Osmanlı İmparatorluğunu parçalamak maksadıyla bir araya toplanmalarını engellemiştir.

Günümüzde mevcut olan İslam devletleri Büyük güçlere karşı (Amerika, İngiltere, Fransa, Rusya, Çin, Hindistan ve Almanya’ya ) büyük ölçekli teknolojik, ekonomik, İstihbarat ve medya gücüne erişemedikleri için bu devletlere karşı denge siyaseti gütmeleri gerekmektedir.

Tabi denge siyaseti çerçevesinde büyük devletlere ontolojik olarak bağlanmamaları gerekmektedir. Yani bir devlete tam olarak bağlı kalmamalıdırlar. Örneğin İttihat ve Terakki cemiyetinin devlete hakim olduğu dönemde Almanya’ya bağlı olmuşlardır.

Müslüman devletlerin Reel politika izlemeleri lazımdır. Çünkü Reel politika takip ederek hem büyük devletleri oyalayarak zaman kazanmış olacaklar hem de büyük devletlerin Ortadoğu’yu bölüşmek için ittifak kurmaları engellenmiş olacaktır. Örneğin Türkiye devletinin Rusya'ya karşı izlediği politika.

Sultan Abdülhamid bastonunun ucunu Karadeniz’e soktuğunda Akdeniz bulanıyordu.

--- -- ---

KAYNAKLAR:

TAŞÖZ OPERASYONU, Süleyman Kızıltoprak, yitik hazine yayınları.

SELANİKİN YÜKSELİŞİ, Necmettin Alkan, Timaş yayınları