Η Παγκόσμια Ημέρα Μητρικής Γλώσσας και τα γλωσσικά δικαιώματα της Τουρκικής Μειονότητας

Η Πολιτιστική και Εκπαιδευτική Εταιρία Μειονότητας Δυτικής Θράκης (ΠΕΚΕΜ) διοργάνωσε την Τρίτη 21 Φεβρουαρίου εκδήλωση στην αίθουσα της Τουρκικής Νεολαίας Κομοτηνής με αφορμή τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Μητρικής Γλώσσας. Ο τίτλος της εκδήλωσης ήταν «Τα τουρκικά μας, ο λόγος ύπαρξής μας» (Türkçemiz Varlık Sebebimiz).

Ο Πρόεδρος της ΠΕΚΕΜ, Γκαλίπ Γκαλίπ, ανέφερε ότι πρώτη φορά στα χρονικά της Μειονότητας γιορτάζεται αυτή η παγκόσμια ημέρα. Αξιολόγησε την μητρική γλώσσα ως πολύ σημαντική στην εξέλιξη και ανάπτυξη ενός ανθρώπου. Αναφέρθηκε στον αγώνα της Μειονότητας από το 1923 μέχρι σήμερα για την κατάκτηση των δικαιωμάτων και συμπεριέλαβε την αναγνώριση της μητρικής γλώσσας στη λίστα των μειονοτικών δικαιωμάτων.

Όλες οι παρεμβάσεις και οι χαιρετισμοί που ακολούθησαν κινήθηκαν στην ίδια γραμμή εξαίροντας την σπουδαιότητα της γλώσσας ως κυρίαρχη στην διαμόρφωση της ταυτότητας ενός ανθρώπου. Πράγματι, η μητρική γλώσσα αποτελεί βασικό συστατικό που συνθέτει την ταυτότητα ενός ατόμου και μιας ομάδας. Στην περίπτωση της Τουρκικής Μειονότητας, η αναγνώριση της μητρικής γλώσσας συνδέεται άμεσα με άλλα μειονοτικά δικαιώματα και διεκδικήσεις, όπως η αναγνώριση της μειονοτικής ταυτότητας.

Χρήσιμα στοιχεία για το περιεχόμενο των διεκδικήσεων της Μειονότητας συνυφασμένες με την μητρική γλώσσα μπορεί να αντλήσει κανείς διαβάζοντας τα συμπεράσματα από την ιστορική συνεδρίαση της ΠΕΚΕΜ το 2012 με θέμα «Η δίγλωσση εκπαίδευση και η εφαρμογή της στα μειονοτικά σχολεία».

Το κείμενο των συμπερασμάτων αναφέρεται ενδεικτικά στη μη ύπαρξη νηπιαγωγείου όπου η διδασκαλία σε αυτήν να γίνεται στην τουρκική, στην διακριτική αντιμετώπιση από την πλευρά της πολιτείας έναντι μητρικής και γλώσσας υπηκοότητας. Πιο συγκεκριμένα, η πολιτεία λαμβάνει θετικά μέτρα και ενισχύει την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία, κάτι που δεν συμβαίνει για την τουρκική γλώσσα.

Στα μέτρα που προτείνουν οι φορείς της Μειονότητας, διαβάζουμε: ίδρυση μειονοτικών νηπιαγωγείων όπου η εκπαίδευση θα γίνεται στη μητρική γλώσσα, αναπροσαρμογή της τουρκικής διδακτέας ύλης ανάλογα με τους προσδιορισθέντες νόμους του εκπαιδευτικού συστήματος της Τουρκικής Μειονότητας της Δυτικής Θράκης και αύξηση των ωρών διδασκαλίας της τουρκικής γλώσσας, λήψη ανάλογων μέτρων εκ μέρους της πολιτείας για την εκμάθηση της τουρκικής γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία όπως γίνεται με την ελληνική.

Μπορεί το κείμενο του 2012 να είναι ένα κείμενο πενταετίας, ωστόσο οι παρατηρήσεις, τα συμπεράσματα και οι προτάσεις παραμένουν επίκαιρα ακόμα και σήμερα.

Έχει ενδιαφέρον ότι το 2012 η ΠΕΚΕΜ διαπιστώνει διακριτική και ευνοϊκή μεταχείριση της πολιτείας έναντι της ελληνικής γλώσσας εις βάρος της τουρκικής. Σε είδηση των τελευταίων ημερών διαβάζουμε ότι το ευρέως γνωστό και πολυετές «Πρόγραμμα Εκπαίδευσης των Παιδιών της Μουσουλμανικής Μειονότητας στη Θράκη» θα λειτουργήσει από τα μέσα Μαρτίου 2017 στο Μειονοτικό Σχολείο Σαπών και απευθύνεται σε παιδιά νηπιαγωγείου και δημοτικού σχολείου.

Στην ανακοίνωση διαβάζουμε ότι «Στόχος των μαθημάτων είναι τα παιδιά να μπορούν να μιλούν και να γράφουν ελληνικά και για το σκοπό αυτό αξιοποιούνται εξωσχολικά βιβλία που τους προκαλούν το ενδιαφέρον καθώς και ηλεκτρονικοί υπολογιστές». Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε διάρκεια πρόγραμμα παρέμβασης στα μειονοτικά σχολεία με μοναδικό άξονα την βελτίωση του ελληνόφωνου τμήματος της εκπαίδευσης.

Από την άλλη ωστόσο πλευρά, τις ίδιες μέρες διαβάζουμε σε δελτίο τύπου του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής το οποίο τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, ότι αναλαμβάνει την υλοποίηση πιλοτικού προγράμματος προσχολικής εκπαίδευσης σε νηπιαγωγεία σε αμιγώς μειονοτικούς οικισμούς της Θράκης.

Η πιλοτική παρέμβαση προβλέπει τη χρήση της μητρικής γλώσσας ως γλώσσας στήριξης μέσω της παρουσίας στην τάξη του/της νηπιαγωγού και συνεργάτη/τριας μέλους της μειονότητας (δίγλωσσου ατόμου), πτυχιούχου ελληνικού ΑΕΙ. Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί την φετινή χρονιά σε έξι νηπιαγωγεία και την επόμενη σχολική χρονιά θα αναπτυχθεί σε δώδεκα.

Αναμένεται να δούμε στην πράξη την εφαρμογή όλων αυτών των προγραμμάτων, τα αποτελέσματα και αν τελικά οι παρεμβάσεις αποδειχθούν προς όφελος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και των μικρών μαθητών.

Φαίνεται ωστόσο ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν άδικο όσοι από την Μειονότητα διαμαρτύρονται για μονομερές και επιλεκτικό ενδιαφέρον της πολιτείας στην ελληνική γλώσσα. Όπως επίσης, για το γεγονός ότι όταν μιλάμε για την Τουρκική Μειονότητα της Θράκης, γλώσσα και ταυτότητα πάνε πακέτο. Οποιαδήποτε συζήτηση για τη γλώσσα εγείρει θέματα ταυτότητας.

Λίγες μόλις ημέρες μετά τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας της Μητρικής Γλώσσας, ο Υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς, σε συνέντευξη σε ελληνικό τηλεοπτικό κανάλι, ρωτήθηκε σχετικά με το θέμα της Θράκης και ανέφερε ανάμεσα σε άλλα: «Νομίζω ότι αυτό που ενοχλεί τους Τούρκους σήμερα, είναι ότι ένα μεγάλο κομμάτι των Ρομά και των Πομάκων έχουν αποκτήσει εθνική ελληνική συνείδηση, περισσότερο απ’ ότι στο παρελθόν, και μια αίσθηση της διαφορετικότητας προς το κομμάτι της μειονότητας που θα αυτοπροσδιοριστεί ως τουρκογενές».

Η παραπάνω δήλωση έχει βαρύνουσα σημασία αρχικά επειδή αποδίδεται στον Υπουργό Εξωτερικών. Η δήλωση αυτή είναι σημαντική από πολλές πλευρές. Καταρχάς εμμένει στην εθνική πολιτική περί διάσπασης του μειονοτικού πληθυσμού σε τρεις διακριτές ομάδες. Ο Υπουργός όμως προχωράει ένα βήμα παραπέρα και μιλάει για απόκτηση ελληνικής εθνικής συνείδησης σε ένα μεγάλο κομμάτι του μειονοτικού πληθυσμού. Θα είχε ενδιαφέρον να εξηγούσε ίσως ο Υπουργός πού στηρίζει μία τόσο βαρυσήμαντη δήλωση.

Η αντίδραση της Μειονότητας υπήρξε άμεση. Στον μειονοτικό τύπο οι δηλώσεις του Υπουργού Εξωτερικών θεωρήθηκαν ότι ταράζουν την γαλήνη της μειονοτικής κοινωνίας και σχολιάστηκαν ως «άκρως ανεύθυνες και μη υπηρετούντες την ειρήνη». Άλλη εφημερίδα κατηγορεί των Υπουργό ότι «ζει στον κόσμο των ονείρων».

Μητρική γλώσσα και μειονοτική ταυτότητα πάνε πακέτο για αυτό και κάθε αναφορά σε τέτοια ζητήματα μοιάζει με «καυτή πατάτα». - TRT Greek