29 Ocak’lar: Batı Trakya Türkünün “Milli Direniş” destanı

Batı Trakya Türk Azınlığı, 29 Ocak 1988 tarihinde, Yunan devletinin milli kimliği inkâr etmesine, antidemokratik uygulamalara, sindirme ve asimile etme politikalarına dur demek için binlerce kişiyle sokaklara dökülmüş ve sesini tüm dünyaya haykırarak “Milli Direniş” destanını yazmıştır.

29 Ocak 1988: Azınlığın tarihe yazdığı Milli Direniş sürecinde yaşananlar

Batı Trakya’da binlerce Türk’ün 29 Ocak 1988 yılında Milli Direnişe geçerek Yunan devletinin baskıları ve uygulamalarını bütün dünyaya haykırması azınlık tarihinde dönüm noktası olmuştur.

29 Ocak’ları tetikleyen kıvılcım 4 Kasım 1987’de Yunanistan Yargıtay'ının, “Batı Trakya’da Türk yoktur” gerekçesiyle Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği ve Gümülcine Türk Gençler Birliği”nin kapatılması kararını onamasıdır. Yargıtay’dan karar 4 Kasım’da çıkmasına rağmen Batı Trakya Türk Azınlığı kararı ancak 5 Ocak 1988 tarihinde öğrenmesi ve Yunan devletinin “Türk kimliği inkâr” etmesi haksızlıklardan bıkan Batı Trakya Türk Azınlığı’nın tepkilerini daha da arttırmıştır. Azınlık Yüksek Kurulu, Türk kimliğini inkâr eden Yunan devletinin uygulamalarını protesto etmek ve dünyaya duyurmak amacı ile 26 Ocak’ta yaptığı toplantıda 29 Ocak 1988 günü Cuma namazından sonra Gümülcine Eski Camii’nden Valilik Konağı’na kadar bir yürüyüş düzenleme kararı aldı. Bu karar, devlet mercilerine de bildirildi. Yunanistan bu yürüyüşe izin vermedi ve Gümülcine radyosundan Türklerin yürüyüş için toplanmasının yasaklandığını hem Yunanca hem de Türkçe duyuruldu.

Ancak, Batı Trakya Türk Azınlığı, Yunan devletinin baskılarını dünyaya duyurmakta kararlıydı. Bu nedenle, radyodan duyurulan yasağa, yollarda kurulan polis barikatlarına rağmen İskeçe’den ve Meriç’ten binlerce Türk Gümülcine’ye akın etti. Yürüyüşü durdurmak için Eski ve Yeni Camii ibadete kapatıldı, bununla birlikte Kavala’dan Gümülcine’ye polis takviyesi yapıldı. Gümülcine’ye ulaşan ve şehrin girişlerinde polis barikatlarına takılan Türklerin sayısı 20 bin’e yakındı. Devlet yetkilileri, göstericilerin dağılmasını istedi. Bağımsız Milletvekili Ahmet Faikoğlu toplanan kalabalığa yaptığı konuşmadan sonra kalabalık dağılmaya başladığı sırada bazı Türklerin polis tarafından tutuklandığı haberlerinin gelmesiyle gösteri yürüyüşe dönüştü. Yürüyüşte birçok azınlık ferdi dövüldü, şiddete maruz kaldı ve tutuklandı.

29 Ocak 1990: Azınlık insanına şiddet ve 400 iş yerinin yerle bir edilmesi

1988 yılındaki gösterilerle Batı Trakya Türk Azınlığı Yunan devletinin baskılarına, sindirme politikalarına tepkisini gösterdiyse de devlet politikasını değiştirmedi, baskılarını devam ettirdi.

Azınlık Yüksek Kurulu, 29 Ocak 1990 yılında, Ocak 1988’de yaşananları anmak için Eski Cami’de mevlit düzenleme kararı aldı. Azınlığın önde gelenleri toplumu düzenlenecek anma etkinliği konusunda haberdar etmeye çalıştığı 28 Ocak'ta Yunan yerel radyolarından gerçekle ilgisi olmayan bir haber yayıldı. Bu haber, hastanede bir Yunanlı’nın bir Türk tarafından öldürüldüğü yönündeydi. Bu tamamen 29 Ocak anma etkinliğini engellemeye yönelik gerçek dışı bir haberdi. Haberle birlikte Gümülcine-Maronia Kilisesi Metropoliti Damaskinos’un etkinliği engellemeye yönelik Yunanlılara yaptığı çağrı anma gününde olayların büyümesine neden oldu. Türkler mevlit için Eski Camii’nde toplandığı sırada Yunanlılar gruplar halinde Türklerin kahvehanelerine ve dükkânlarına taşlarla sopalarla zarar veriyordu. Yapılan saldırıları duyan Türkler sığınmak için Eski Cami’den Gümülcine Türk Gençler Birliği’ne girmek istedi ancak polisler buna izin vermedi. Polisler bir yandan Türklerin GTGB’ne gitmelerini engellerken, diğer taraftan ise azınlık iş yerlerine verilen zararları görmezden geldi. 1000’e yakın kişiden oluşan saldırganlar olaylarda 400 iş yerine saldırarak zarar verdi. Azınlık iş yerlerine yapılan saldırılar büyük maddi hasarlara yol açtı.

Batı Trakya Müslüman Türk Azınlığı 29 Ocak 1988 ve 29 Ocak 1990'ı tarihe yazdı. Yaşanan bu olaylarda azınlık omuz omuza geldi. Birlik beraberliği en güzel şekilde ortaya koydu ve Yunan devletine dur demeye çalıştı. 29 Ocak 1988 ve 29 Ocak 1990 Batı Trakya Türk Azınlığı’nın Milli Direnişini simgeleyen gurur duyduğu günler oldu. Yaşanan olaylardan tam 32 yıl geçmesine rağmen ve 29 Ocak’lar hakların alınması için azınlık açısından dönüm noktaları olmuşsa da, azınlık halen bazı hakların haricinde çoğu haklarını alamadı ve Yunan devleti antidemokratik uygulamalarına birçok alanda hız kesmeden devam ediyor.