Yangroup logo Yangroup logo
Hisarturizm Hisarturizm

Millet Gazetesi Kültür-Tarih Sayfası 455

Bir Kitap -  Modern Dünya Tarihi Yazarı: William WoodruffYayınevi: Pozitif YayıncılıkYayın tarihi: Ekim 2008 Yazılan tarihi kitaplar genelde Batı hakimiyetine v

Tarih 6 Eylül 2015
Millet Gazetesi Kültür-Tarih Sayfası 455

Bir Kitap -  Modern Dünya Tarihi

Yazarı: William Woodruff
Yayınevi: Pozitif Yayıncılık
Yayın tarihi: Ekim 2008

Yazılan tarihi kitaplar genelde Batı hakimiyetine ve üstünlüğüne vurgu yaparlar. Başka medeniyetleri, milletleri hiçe sayarlar. Önemli icatları, dünyayı etkileyen ekonomik ve bilimsel olayları neredeyse görmezden gelirler. Bu kitap bir nevi bu boşluğu dolduruyor. İnsanlığın son beş yüz yıllık tarihini objektif bir şekilde değerlendiriyor ve hem günümüzün hem de geçmişin şekillenmesinde kimlerin sorumlu olduğunu anlatıyor. Çağdaş dünyada var olan sorunların önemli bir kısmının (buna terörizm, fakirlik ve koloni dahil) Batı'nın eseri olduğunu belirtiyor.

Bir Bilgi - Oğuzlar (Uzlar)

Türk milletinin, her devirde en büyük bölümünü oluşturan Oğuzlar, siyaset ve medeniyet sahasında da en büyük rolü oynamışlardır. İslâmiyet’ten önce Göktürk devletini kuranlar Oğuz soyundan olduğu gibi İslâmiyet’ten sonra, Selçuklu, Harzemşahlar, Osmanlı, Akkoyunlu, Karakoyunlu, Safeviler gibi pek çok Türk devleti de yine Oğuz’dur. Oğuz adı, kabile, boy manası da bulunan ok sözünden eski Türkçede çoğul eki olan z ekiyle türetilmiştir. Oklar, boylar anlamını taşımaktadır. Nitekim Oğuzlar, 24 boy hâlinde yaşamaktaydılar ve bu boy yapılarını her gittikleri yere taşımışlardır.

Peçenekleri önlerine katarak, doğu Avrupa’ya yönelen Oğuzlar, kalabalık Oğuz kütlelerinin bir kısmını oluşturmaktadır. Bunlar kaynaklarda Uz veya Guz şeklinde adlandırılmışlardır. Ruslar ise bunlara doğrudan Türk adını vermişlerdir. Peçeneklerin ardından ileri hareketlerine devam eden Uzların büyük bir kısmı 1064 yılında Tuna’yı geçerek Balkanlara geçtikleri hâlde, diğer bir kısmı da bugünkü Ukrayna’nın güneyinde yerleşmişlerdir. Bunlardan bir kısmı Karakalpak adıyla bilinecektir .

XI. yüzyıl ortalarında Balkanlarda yurt tutan Uz topluluklarının bir bölümü Vardar ovasındaki başka Türk unsurlarla karışarak, buranın tam bir Türk yurdu olmasını sağlamışlardır. Uzlar’ın kalan kısmı Dobruca’da yerleşerek, bugünkü Gagauzlar’ın temelini oluşturmuşlardır.

Bir Deyim

Ölme eşeğim ölme (yaza yonca bitecek): Umutsuz bir bekleyişi anlatmak için kullanılır.

Bir Özlü Söz

Herkes aynı şeyi düşünüyorsa, hiç kimse fazla bir şey düşünmüyor demektir.
(W.Lippmann)

Bir Atasözü

Adamın (insanın) adı çıkacağına (çıkmaktansa) canı çıksın (çıkması yeğdir).

Toplumun bir insan hakkında verdiği yargı kolay kolay değişmez. Eğer bir adamın adı kötüye çıkmış, bu yanıyla şöhret bulup tanınmışsa, bu durum onun için katlanılmazdır. Nereye gitse kötü yanı yüzüne vurulacak, itilip kakılacak, aşağılanıp toplum dışına itilecektir. Böyle bir hayatı yaşamak, o insan için yaşarken ölmek demektir.

Tarihte Bu Ay

31 Ağustos 1913: Gümülcine geri alındı ve aynı gün Garbi Trakya Hükümeti Müstakilesi yani Batı Trakya Cumhuriyeti'nin kurulduğu tüm dünyaya şu sözlerle duyuruldu: “Allah’ımıza dayanarak ve benliğimize güvenerek bu günden itibaren İslam’ı, Hıristiyan’ı, Türkü, Bulgarı aynı hukuka malik almak şartıyla Garbi Trakya Hükümeti Müstakilesi’ni ilan eylemiş olduk.”

1 Eylül 1888 - Dobruca’da Türkler ilk gazeteleri olan Dobruca gazetesini Türkçe ve Romence olarak çıkarmaya başladı.
1 Eylül 1913 - İskeçe geri alındı ve Batı Trakya Cumhuriyeti’nin sınırlarına dahil edildi.
3 Eylül 1913 - Batı Trakya Cumhuriyeti’nin marşı Süleyman Askeri Bey tarafından yazıldı.
4-11 Eylül 1919 – Anadoluda Sivas Kongresi gerçekleştirildi. Erzurum Kongresi’nde açık olarak çizilmeyen sınırlar belirlendi. Batı Trakya daha önce elden çıkmış olduğu için Milli Mücadele hedefinin içine alınmadı.
6 Eylül 1885 - Merkezi Filibe yani Plovdiv olan Şarki Rumeli Vilayeti Bulgar Prensliği tarafından kendi topraklarına katıldı. Bu gelişme üzerine daha önce Doğu Rumeli yönetimini tanımış olan Rodoplardaki Müslümanlar yani Türkler, ilhakı protesto ederler. Bölge ileri gelenleri, verdikleri muhtıra ile Padişaha bağlı olarak kalacaklarını, başka bir yönetimin emri altında yaşayamayacaklarını bildirirler. Ayrıca bu amaca ulaşmak için sonuna kadar savaşacaklarını da yine açıkça ifade ederler. Talepler kabul edilir.
6 Eylül 1915 - Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasındaki sınır yeniden düzenlendi. Bab-ı Ali, Bulgaristan’ın Osmanlı Devleti’nin yanında savaşa girmesi için toprak tavizinde bulundu.

Tarihte Batı Trakya’da Kurulan Hükümetler

Rodoplarda Müslümanlar yani Türkler, 93 Harbi olarak bilinen Osmanlı Rus Savaşı ve sonrasında çok sayıda hükümet kurarlar. Bunların belli başlıları kabule göre, 4 Mart ya da 16 Mayıs 1878’de kurulan Rodop Hükümeti Muvakkatesi, 31 Ağustos 1913’de kurulan Batı Trakya Cumhuriyeti (Garbi Trakya Hükümeti Muvakkatesi), 30 Temmuz 1915’te kurulan Radalyos ile 25 Mayıs 1920’de Bulgarların da desteğiyle kurulan “Garbi Trakya Müstakil Hükümeti” (Hemetli Hükümeti)dir. Bir de kurulmak istenip de kurulamayan…

Daha çok Ahmet Ağa Timirski ile özdeşleşen ve kabule göre 4 Mart ya da 16 Mayıs 1878’de kurulan Rodop Hükümet-i Müstakilesi, 35 bin kişiden oluşan silahlı gücü ile 4 milyon insanın yaşadığı coğrafyada 8 yıl boyunca varlığını sürdürür.

31 Ağustos 1913’te kurulan Batı Trakya Cumhuriyeti’ne gelince… Hükümetin temeli, adımı Kuşçubaşı Eşref komutasındaki 116 kişiden oluşan müfrezenin, 16 Ağustos 1913’te Koşukavak’ta (Krumovgrad) yerel hükümeti kurmasıyla atılır. Bunu 18 Ağustostosta Mestanlı (Momçilgrad), 19 Ağustos’ta Kırcaali (Kırcali) yerel hükümetlerinin kuruluşu izler. 31 Ağustos’ta Gümülcine’nin geri alınmasıyla birlikte, Batı Trakya Hükümeti Muvakkatesi’nin kurulduğu tüm dünyaya ilan edilir.

11 kişiden oluşan Garbi Trakya Hükümeti Muvakkatesi yönetiminde, Hoca Salih Efendi ve Süleyman Askeri Bey dışında 9 kişi daha yer almaktadır. Bunlar, Mehmet Şükrü Paşa, Hacı İsa Efendi, Hilmi Paşa, Hafız Ali Galip Efendi, Hacı Saffet Efendi, Mehmet Şükrü Paşazade İbrahim Bey, Hüseyin Paşa, Hacı Beyzade Osman Nail Bey ile Hoca Mehmet Efendi’dir. Fakat asıl yetki, daha sonra Teşkilat-ı Mahsusa’nın da başkanlığını yapacak olan Süleyman Askeri Bey’dedir.

Sınırları doğuda Meriç, batıda Struma-Karasu, güneyde Ege denizi, kuzeyde ise Kırcaali ve Ropçaz’ı içine alacak şekilde Filibe ovasına kadar uzanmaktadır. Rum ve Bulgarların da yaşadığı 23.591 kilometrekare büyüklüğündeki bu devletin nüfusunun ezici çoğunluğunu ise Müslümanlar yani Türkler oluşturmaktadır.

Yaklaşık 16 bin kişiden oluşan silahlı güce sahip bulunan Batı Trakya Hükümeti, Fethi Okyar’a göre, Yunanistan ve Bulgaristan’ın yanı sıra, Sırbistan, Karadağ, Arnavutluk ve İtalya tarafından tanınmıştır. Kendi idaresini ve mahkemelerini kurmuş, mührünü ve pulunu bastırmış, marşını hazırlamış, gümrük kapılarını oluşturmuş bulunan cumhuriyet, Bulgaristan ile Osmanlı Devleti arasında yaşanan anlaşma sonucu 56 gün sonra 25 Ekim 1913’de varlığını sona erdirir.

Başkanlığını Fuat Balkan’ın yaptığı 30 Temmuz 1915’te kurulan Radalyos Hükümeti’ne gelince. Drama’nın yanı sıra Kavala ile Serez’in de bir kısmını içine alan, 19 bin kilometre kare alan üzerinde kurulu bulunan ve 320 bin nüfusa sahip olan bu hükümet varlığını 27 Eylül 1917’ye kadar devam ettirir. Amaç daha çok Çanakkale Savaşlarının sürdüğü bir dönemde, karadan yapılacak bir askeri harekâtın önüne geçmektir. Yaklaşık 30 bin silahlı milis ordusuna sahip olan hükümet, görevini başarıyla yerine getirmiştir. O kadar ki, özellikle tamamı Sarışaban’lı Türk gençlerinden oluşan 3 milis taburu, Pravişte, Kavala ile Drama’nın değişik bölgelerinde yapılan saldırılarla 4. Yunan Kolordu Komutanı Orgeneral Pangalos ile çevresindekileri teslim olmak zorunda bırakmıştır. Burada görevi biten milis güçleri daha sonra, İstanbul ile Filistin ve Yemen cephelerine gönderilmişler ve ancak çok azı geri dönme şansına sahip olmuştur.

Garbi Trakya Müstakil Hükümeti … 25 Mayıs 1920’de Hemetli’de Bulgarların da desteğiyle kurulan “Garbi Trakya Müstakil Hükümeti”, Batı Trakya’nın Yunanistan tarafından işgali ile meydana gelen direnişi daha iyi organize etmek ve mücadeleyi dünya kamuoyuna duyurmak için kurulmuştur. Vangel Yorgiev ve Doktor Daçkov adında iki Bulgarın da bulunduğu hükümet asıl mücadelesini askeri alanda vermiştir. Türk ve Bulgarlardan oluşan Yüzbaşı Fuat Balkan komutasındaki müfrezenin merkezi ise günümüzde Mestanlı (Momçilgrad) sınırları içinde bulunan Bektaşlar (Kamanets) köyüdür.

Son olarak da yarım kalan, gerçekleşmeyen hükümet kurma girişimine gelince…

Batı Trakya’da yaşayan insanlar, Lozan Barış Antlaşmasının hemen ardından, Türkiye ile birleşme beklentileri gerçekleşmeyince bağımsızlık için harekete geçerler. 19 Eylül 1924’te Sovyetler Birliğine mektup yazarak, bağımsız bir sosyalist devlet olma taleplerini iletirler. Ne yazık ki, Bulgaristan sınırları içindeki Koşukavak (Krumovgrad), Mestanlı (Momçilgrad), Darıdere (Zlatograd), Paşmaklı (Paşmaklı), Ropçoz; kısaca Türklerin, 1913 Batı Trakya Cumhuriyeti sınırlarını içine alan bağımsız devlet olma isteği, Sovyetler Birliği’nin olumlu bakmaması nedeniyle hayata geçirilemez.

Bazı tarihçilere göre, Rodoplarda meydana gelen bu direnişler ve siyasi mücadeleler, Anadolu’da yaşanan emperyalist işgale karşı, halk direnişinin ve Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun birer provası olmuştur.

Evet, Batı Trakya Cumhuriyeti’nin ve Rodoplarda hükümet kurma girişimlerinin öyküsü kısaca bu. Daha uzun bilgi almak isteyenler, bu konuda yapım-yönetim ve metin yazarlığını yaptığım, duvarımda yer alan TRT yapımı Rodop Hükümetleri adlı belgeseli izleyebilirler.  (Metin Edirneli)

Hisarturizm
Millet gazetesi logo
© 2023 Millet
KÜNYE
BİLAL BUDUR & CENGİZ ÖMER KOLLEKTİF ŞİRKETİ
Genel Yayın Yönetmeni: Cengiz ÖMER
Yayın Koordinatörü: Bilal BUDUR
Adres: Miaouli 7-9, Xanthi 67100, GREECE
Tel: +30 25410 77968
E-posta: info@milletgazetesi.gr
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
MİLLET MEDİA O.E.
Υπεύθυνος - Διευθυντής: ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ
Συντονιστής: ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ
Διεύθυνση: ΜΙΑΟΥΛΗ 7-9, ΞΑΝΘΗ 67100
Τηλ: +30 25410 77968
Ηλ. Διεύθυνση: info@milletgazetesi.gr