Yazar Cengiz Aytmatov doğumunun 91. yılında anıldı

Türk dünyasının ortak değeri Kırgız yazar Cengiz Aytmatov, doğumunun 91. yılında Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'teki mezarı başında ailesi, meslektaşları ve sevenleri tarafından anıldı.

Ata Beyit Mezarlığı'ndaki Türk dünyasının ortak değeri Kırgız yazar Cengiz Aytmatov'un kabrine çelenk bırakıldı ve Kur'an-ı Kerim'i okundu. 

Aytmatov'un eşi Mariya Aytmatova, "91 yıl önce büyük insan dünyaya geldi. Yazdığı eserleriyle halkını ve ülkesini dünyaya tanıttı. Bizim insanlarımız, onun yeteneği ve eserlerinden ilham almaya devam etmeli, onun nasihatlerini yerine getirmeli, dürüst olmalı ve vatanına hizmet etmeli." ifadelerini kullandı.

Eserleri birçok dile çevrildi

Kırgızistan’ın kuzeyindeki Talas bölgesinin Şeker köyünde 12 Aralık 1928’de dünyaya gelen yazar, Kazakistan’daki Veterinerlik Teknik Okulundan 1948’de mezun oldu.

Rusya’nın başkenti Moskova’daki Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsünde eğitim gören Aytmatov, yazarlık kariyerine Moskova’da başladı.

Aytmatov, ilk kez 1952 yılında savaş sonrası açlık ve sefalet çeken Japon çocuklarının yaşamlarını, "Gazeteci Cyuda“ adlı öyküde anlattı.

Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başlayan Aytmatov, üne kavuştuğu eserleriyle Sovyet Yazarlar Birliğine kabul edildi. 1963’te Lenin ödülü alan Aytmatov’un eserleri birçok dile çevrildi.

Aytmatov, özellikle “Cemile” adlı eserinin Fransız şair Louis Aragon tarafından Fransızca’ya çevrilmesiyle daha fazla tanınmaya başlandı.

Eserleriyle dünya çapında milyonlarca okuyucuya ulaşan Aytmatov’un eserlerinden bazıları şunlar:

"Zorlu Geçit, Yüz Yüze, Cemile, İlk Öğretmenim, Dağlar ve Steplerden Masallar, Elveda Gülsarı, Beyaz Gemi, Selvi Boylum Al Yazmalım, Fuji Dağı’nın Tepesi, Gün Olur Asra Bedel, Darağacı-Dişi Kurdun Rüyaları“

Dünya literatürüne "mankurt" kavramını kazandıran yazar

Aytmatov, "mankurt" kavramını 1980'de kaleme aldığı "Gün Olur Asra Bedel" romanında tarihine küsen, geçmişini unutan, ailesine, mensup olduğu milletine, öz değerlerine yabancılaşan ve gayesi olmayan insanların mensup oldukları milletleri uyarmak için kullandı.

Toplumuna yabancılaşma olarak da kullanılan mankurt kavramı, Aytmatov'un kendisi kadar dünya tarafından tutulup benimsendi.

"Aytmatov ve tiyatro" adlı tiyatro festivalinde Azerbaycanlı oyuncular, "Mankurt" oyununu geçen sene Bişkek'te sahneye koydu.

Eserlerinin neredeyse tamamını efsanelerle ve benzetmelerle dolduran Aytmatov'un eserleri arasında Zorlu Geçit, Yüz Yüze, Cemile, İlk Öğretmenim, Dağlar ve Bozkır Masalları, Elveda Gülsarı, Beyaz Gemi, Selvi Boylum Al Yazmalım, Fuji Dağı'nın Tepesi, Gün Olur Asra Bedel, Darağacı-Dişi Kurdun Rüyaları, Kızıl Elma, İlk Turnalar bulunuyor.

79 yaşında hayatını kaybetti

Aytmatov, 1966-1989 yılları arasında Sovyetler Birliği Parlamentosunda milletvekili olarak görev yaptı.

Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Kırgızistan’ın bağımsızlığına kavuşmasından sonra edebi çalışmalarının yanı sıra ülkesini Lüksemburg, Belçika ve Hollanda’da büyükelçi olarak temsil eden Aytmatov, AB, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini de üstlendi.

Aytmatov, 2008’de Rus televizyon kanalının belgesel çekimleri için gittiği Tataristan’ın başkenti Kazan’da ani böbrek rahatsızlığı geçirdi, tedavi için götürüldüğü Almanya’da 10 Haziran 2008’de 79 yaşında hayatını kaybetti.

Mezarının, babası Toleykul Aytmatov’un yanında olmasını vasiyet eden Aytmatov, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki Ata Beyit Ulusal Anıt Mezarlığı’nda defnedildi.

Eşi hayatta olan Aytmatov’un 3 oğlu ve bir kızı bulunuyor.