Η Πορεία Διεκδίκησης Δικαιωμάτων της Τουρκικής Μειονότητας και η Συνθήκη της Λωζάνης

Στις 24 Ιουλίου είναι η επέτειος θανάτου του Σαδίκ Αχμέτ, πρώην βουλευτή της Μειονότητας και ιδρυτή των ανεξάρτητων μειονοτικών πολιτικών συνδυασμών «Εμπιστοσύνη» (Güven) στη Ροδόπη και «Πεπρωμένο» (İkbal) στην Ξάνθη. 

Κάθε χρόνο το Κόμμα Ισότητας Ειρήνης και Φιλίας (ΚΙΕΦ), διάδοχο των προαναφερόμενων πολιτικών συνδυασμών, διοργανώνει την τελετή mevlit, κάτι σαν επιμνημόσυνο δέηση, στον τάφο του Αχμέτ Σαδίκ. Ακολουθεί προσευχή σε κεντρικό τζαμί της Κομοτηνής και στο τέλος παρατίθεται γεύμα. Την επίσκεψη πλαισιώνει συνήθως ένας ή περισσότεροι επίσημοι προσκεκλημένοι από την Τουρκία. 

Η 24^η Ιουλίου είναι και η επέτειος υπογραφής της Συνθήκης της Λωζάνης που κατοχύρωσε τα δικαιώματα της κοινότητας. Φέτος για πρώτη χρονιά το Κόμμα Ισότητας Ειρήνης και Φιλίας με αφορμή τις δύο αυτές επετείους, ανέλαβε την πρωτοβουλία να πραγματοποιήσει μία Πορεία Διεκδίκησης Δικαιωμάτων για τα δικαιώματα της Μειονότητας και για τα ίσα δικαιώματα του πολίτη.

Η τελευταία διαδήλωση της Μειονότητας με αντικείμενο τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων της έλαβε χώρα το 1988 όπου είχε προκληθεί μεγάλη ένταση στην περιοχή και κατέληξε σε βανδαλισμούς με καταστροφές και λεηλασίες εναντίον καταστημάτων και λοιπών περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν σε Τούρκους Μειονοτικούς.   

Σε σχετική ανακοίνωση που εξέδωσε το ΚΙΕΦ για την φετινή πορεία πληροφορούμαστε ότι περίπου 3000 άτομα συμμετείχαν στην Πορεία Διεκδίκησης Δικαιωμάτων η οποία ξεκίνησε από τα γραφεία του ΚΙΕΦ στην πόλη της Κομοτηνής και έφτασε στο κτίριο της Νομαρχίας. 

Εκεί διαβάστηκε ένα δελτίο τύπου σε ελληνικά και τουρκικά το οποίο αναφερόταν στον σκοπό της πορείας και τις διεκδικήσεις της Μειονότητας. Συνοπτικά, τα όσα διεκδικεί η Μειονότητα είναι «να ζήσουμε ως ισότιμοι πολίτες σε αυτήν την χώρα. Απαιτούμε την αναγνώριση των δικαιωμάτων μας που πηγάζουν από την Συνθήκη της Λωζάνης». 

Συγκεκριμένα, με το δελτίο τύπου η Μειονότητα αναφέρθηκε στην αναγνώριση της ταυτότητας, την εφαρμογή των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τα σωματεία, την ίδρυση δίγλωσσων μειονοτικών νηπιαγωγείων, την ίδρυση νέων μειονοτικών σχολείων για να καλύψουν τις υπάρχουσες ανάγκες, τις εκλογές στην διοίκηση των βακουφίων, την αναγνώριση των εκλεγμένων Μουφτήδων, την απόσυρση του νόμου των «240 ιμάμηδων», την κατάργηση του πλαφόν 3% για τους ανεξάρτητους υποψηφίους, κ.ά. 

Στο τέλος της ανακοίνωσης η Μειονότητα ζητάει από την Κυβέρνηση να δρομολογήσει άμεσα έναν ειλικρινή διάλογο για την επίλυση των προβλημάτων. Κλείνοντας γίνεται ειδική αναφορά στο πρόσφατο πραξικόπημα στην Τουρκία το οποίο καταδικάζουν ως προδοτική πράξη κατά της Κυβέρνησης και του Προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Διαβάζοντας κανείς τα αιτήματα και τις διεκδικήσεις της Μειονότητας διαχρονικά θα διαπιστώσει ότι δεν διαφέρουν και πολύ από τις διεκδικήσεις όπως αυτές διατυπώθηκαν στην τελευταία πορεία πριν 28 χρόνια. Τότε, με αφορμή το κλείσιμο των τουρκικών σωματείων, την άρνηση αναγνώρισης της ταυτότητας, ο λαός της Μειονότητας ξεσηκώθηκε και βγήκε στους δρόμους. 

Τα ίδια αιτήματα παραμένουν μέχρι και σήμερα στην ατζέντα των μειονοτικών διεκδικήσεων. Και είναι διπλής φύσης. Η Μειονότητα διεκδικεί τα δικαιώματα που κατοχυρώνει η Συνθήκη της Λωζάνης ως κοινότητα και παράλληλα, διεκδικεί μία ισότιμη θέση ως πολίτες του Ελληνικού κράτους.

Διαφοροποιήσεις υπάρχουν ως προς θέματα που ήρθαν στην επικαιρότητα πιο πρόσφατα, όπως είναι ο νόμος για τους ιεροδιδασκάλους, μία ιστορία που κρατάει από το 2007.

28 χρόνια λοιπόν μετά την τελευταία πορεία διαμαρτυρίας, 93 χρόνια μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης, θα περίμενε κανείς ότι η ατζέντα των μειονοτικών διεκδικήσεων θα περιελάμβανε νέες θεματικές που θα αφορούσαν κυρίως την προσαρμογή σε νέα σύγχρονα κοινωνικά δεδομένα, παρά μία επανάληψη των ίδιων διεκδικήσεων και αιτημάτων που μεταφέρονται από τον προηγούμενο αιώνα ίδια και απαράλλαχτα. Αν μη τι άλλο, η επέτειος της Συνθήκης της Λωζάνης καταντάει μία θλιβερή επέτειος όπου υπενθυμίζει περισσότερο τα όσα δεν έγιναν παρά τα όσα έγιναν.

Είχαμε αναφέρει σε προηγούμενη εκπομπή ότι η Συνθήκη της Λωζάνης είναι κάτι σαν το Σύνταγμα της Μειονότητας διότι η βαρύτητα του κειμένου είναι τέτοια που αποτελεί τη θεμελιώδη βάση σε οποιαδήποτε διεκδίκηση αλλά και σε κάθε διάλογο που αναφέρεται σε θέματα οργάνωσης, λειτουργίας της κοινότητας και μειονοτικών δικαιωμάτων. 

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Ισμέτ Ινονού, δύο από τους πρωταγωνιστές της Συνθήκης της Λωζάνης, ήταν πολιτικοί άντρες με διορατικότητα και υψηλό αίσθημα προστασίας των Μειονοτήτων. Υπέγραψαν μία Συνθήκη Ειρήνης με γνώμονα την προστασία και ενίσχυση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Αναμφισβήτητα, το πνεύμα της Συνθήκης και το αποτέλεσμα ήταν ιδιαίτερα πρωτοποριακό και πρωτοπόρο για την εποχή που υπογράφηκε. Η καινοτομία της Συνθήκης έγκειται ακριβώς στην αναφορά σε συλλογικά δικαιώματα, στα δικαιώματα της κοινότητας ως κοινότητα, και στην προστασία που τους παρείχε υπό την αιγίδα της Κοινωνίας των Εθνών.

Σήμερα σε αυτές τις συζητήσεις έχουν προστεθεί νέοι παράγοντες, νέοι συνομιλητές και νέοι όροι. Στην Πορεία Διεκδίκησης των Δικαιωμάτων συμμετείχε και εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ελεύθερης Συμμαχίας (EFA), πολιτικό κόμμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εκπροσωπεί κυρίως τις μειονότητες στην Ευρώπη.

Στην σύντομη τοποθέτησή του ανέφερε «οι 12 Ευρωβουλευτές που έχουμε είναι και δικοί σας, είναι αυτοί που παλεύουν με εσάς μέχρις ότου η Ελλάδα καταλάβει πόσο λάθος είναι η πολιτική της στο μειονοτικό, μέχρις ότου η Ελλάδα καταλάβει ότι το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό πρέπει να είναι απολύτως σεβαστό και σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο και μέχρις ότου η Ελλάδα καταλάβει ότι το 2016 δεν είναι δυνατόν να αρνείται την ύπαρξη τουρκικής, μακεδονικής και όποιας άλλης μειονότητας στο έδαφός της».  

93 χρόνια μετά την  υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης οι όποιες εκδηλώσεις θα έπρεπε να έχουν χαρακτήρα μνήμης και ανάμνησης και να μην φέρνουν στην επικαιρότητα την ανάγκη εφαρμογής διατάξεων μιας Συνθήκης που υπογράφηκε πριν έναν περίπου αιώνα. Οι συζητήσεις θα έπρεπε να αναλώνονται σε πιο σύγχρονα κείμενα, σε Συνθήκες και Συμβάσεις που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες και να διασφαλίζουν πλήρη προστασία των δικαιωμάτων της κοινότητας.

Προφανώς το αίτημα της Μειονότητας να γίνει ένας ειλικρινής διάλογος με την πολιτεία για τη Συνθήκη της Λωζάνης είναι δηλωτικό του τεράστιου ελλείμματος και του χάσματος που υπάρχει στην επικοινωνία όλα τα προηγούμενα χρόνια. Κινδυνεύει μάλιστα να καταντήσει γραφικό όταν ακόμα και σήμερα μιλάμε για έναν διάλογο που είναι σε εκκρεμότητα εδώ κι έναν αιώνα.

ΠΗΓΗ