Κορυφαία Προσωπικότητα της Ιστορίας: Σουλτάνος Μαχμούτ των Γαζναβιδών

Ο σουλτάνος Μαχμούτ των Γαζναβιδών γεννήθηκε στη Μπουχάρα στις 2 Νοεμβρίου 971 αλλά φημίστηκε ως Γαζναβίδης επειδή άφησε βαθιά ίχνη στη Γκάζνα και γενικά στην ινδική επικράτεια. Είναι γιός του Σεμπούκ Τιγκίν του ιδρυτή του κράτους στη Γκάζνα. Ο Μαχμούτ των Γαζναβιδών ανατράφηκε από μικρή ηλικία ως πρίγκιπας και έμαθε όλους τους κανόνες συμπεριφοράς.

Ανατράφηκε ως ένας ισχυρός πρίγκιπας από μικρή ηλικία όπως το υπαγόρευε η παράδοση και αποστήθισε το Ιερό Κοράνι. Ανατράφηκε ως ένας άνθρωπος που ήταν γνώστης των θρησκευτικών επιστημών. Ανατράφηκε με το βιβλίο Pendname (το βιβλίο των συμβουλών) που έγραψε ο πατέρας του Σεμπούκ Τιγκίν. Διοίκησε τη χώρα δίκαια και με συμβουλευτικό σύστημα βάσει των αρχών που αναφέρονται στο Βιβλίο των Συμβουλών. Όταν ήταν πρίγκιπας διετέλεσε κυβερνήτης επαρχίας, μαλίκ, στις περιοχές του Χοράσαν και του Ιράν. Έτσι έμαθε με εφαρμοσμένο τρόπο για την διακυβέρνηση του κράτους. Απέκτησε εμπειρία στη διακυβέρνηση κατά την περίοδο που ήταν ακόμα πρίγκιπας.

Όταν ήταν νέος διέπρεψε στα πεδία της μάχης που πήρε μέρος μαζί με τον πατέρα του με την ανδρεία και την ευφυία του. Το 990 έπεσε σε δυσμένεια με τον πατέρα του λόγω φημολογιών και φυλακίστηκε στο Κάστρο της Γκάζνα. Ο Σεμπούκ Τεκίν είχε ορίσει ως διάδοχο του τον γιό του Ισμαήλ. Η τελευταία του επιθυμία τηρήθηκε και βασιλιάς ανακηρύχθηκε ο Ισμαήλ. Ο ηγεμόνας (Μελίκ) του Χορασάν Μαχμούτ δεν τον αναγνώρισε ως βασιλιά. Προς το μέρος του τράβηξε τον αδελφό του Νασρ και τον θείο του Μπουγρατζούκ. Τα στρατεύματα των δυο αδελφών συγκρούστηκαν τον Μάρτιο του 998. Νικητής της μάχης ήταν ο Μαχμούτ ο οποίος έγινε ηγεμόνας του Κράτους των Γαζναβιδών.

Ο Μαχμούντ των Γαζναβιδών ήταν ο πρώτος Τούρκος ηγεμόνας που χρησιμοποίησε τον τίτλο του σουλτάνου. Έχει εκστρατεύσει ο ίδιος τουλάχιστον 17 φορές εναντίον της Ινδίας. Κατά τις εκστρατείες αυτές κατέκτησε τους μεγαλύτερους ναούς και είδωλα της ινδικής επικράτειας. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο τον αποκαλούσαν Κατακτητή της Ινδίας και Γκαζή. Η πιο γνωστή και μεγαλύτερη εκστρατεία του βάσει τα αποτελέσματα της ήταν η 16^ηεκστρατεία εναντίον της Ινδίας. Κατά την εκστρατεία αυτή κατέκτησε την πόλη Σουμνάτ της χερσονήσου Κατιαβάρ στη δυτική ακτογραμμή της Ινδίας. Κατέστρεψε το Μαμπούτ Σίβα, το μεγαλύτερο είδωλο της Ινδίας, και όλα τα υπόλοιπα είδωλα που βρίσκονταν μέσα. Γι’ αυτόν τον λόγο τον ονόμασαν Ειδωλοσπάστη. Τεμάχισαν το είδωλο Μαμπούτ Σίβα και έστειλαν τα κομμάτια του σε διάφορες περιοχές για παραδειγματισμό. Το ένα από αυτά τοποθετήθηκε μπροστά από το Μεγάλο Τζαμί (Ulu Camii) της Γκάζνα, το δεύτερο μπροστά από το κρατικό παλάτι της Γκάζνα. Το τρίτο και τέταρτο κομμάτι απεστάλησαν στη Μεδίνα και τη Μέκκα.

Ο σουλτάνος Μαχμούτ μέχρι το θάνατο του στις 30 Απριλίου 1030 στη Γκάζνα εργάστηκε αδιάκοπα κάνοντας το Κράτος των Γαζναβιδών μια από τις μεγαλύτερες αυτοκρατορίες της εποχής του. Οι διοικητικές ικανότητες, η πολιτική που ακολούθησε και οι μεγάλες κατακτήσεις του τον κατέστησαν μια από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες προσωπικότητες του τουρκό-ισλαμικού κόσμου. Η ζωή του σουλτάνου Μαχμούτ πέρασε στα πεδία της μάχης. Όταν πέθανε το Κράτος των Γαζνεβιδών αποτελούταν από αχανή εδάφη, απλωνόταν μέχρι τα εδάφη του Αζερμπαϊτζάν στη δύση, μέχρι την κοιλάδα του Άνω Γάγγη στην ανατολή, μέχρι το Χαρέζμ στο βορρά και στις ακτές του Ινδικού Ωκεανού στο νότο. Ο Μαχμούτ ήταν ένας θρήσκος, έξυπνος, προνοητικός, επιφυλακτικός και δίκαιος ηγεμόνας.

Ο σουλτάνος Μαχμούτ ήταν ένας ηγεμόνας που προστάτευε τους επιστήμονες και ξέρουμε ότι ενώπιων νομοδιδάσκαλοι των σχολών Σαφί και Χανεφί πραγματοποιούσαν συζητήσεις. Ο σεβασμός του προς τους επιστήμονες, το αίσθημα δικαιοσύνης και η καλή διακυβέρνηση του επαινέθηκαν από τους μεταγενέστερους λογοτέχνες και ποιητές. Στα έργα της εποχής του τον παρουσίαζαν ως υπόδειγμα δίκαιου και εύσπλαχνου ανθρώπου. Ποιητές όπως οι Firdevsi, Unsuri, Ferruhu-i Sistani και Ascedi είχαν την τιμή να τον γνωρίσουν και ήταν ευνοημένοι του. Ο σύγχρονος του ιστοριογράφος el-Utbî έχει αφιερώσει στον σουλτάνο Μαχμούτ το έργο του Tarih-i Yemini. Το έργο αυτό που ήταν γραμμένο με τρόπο που δεν προσφερόταν για μετάφραση σε άλλη γλώσσα, είναι ιστορικό και συνάμα ένα λογοτεχνικό βιβλίο.

Ο αστρονόμος και μεγάλος μαθηματικός el-Biruni βρέθηκε για μεγάλο διάστημα στην αυλή του παλατιού του σουλτάνου Μαχμούτ των Γαζναβιδών. Εδώ έγραψε το βιβλίο Kitabu Tahkiku ma li’l Hind. Μετά τον θάνατο του Μαχμούτ ο el-Biruni έγραψε ότι ήταν «το λιοντάρι του κόσμου και ο ένας και μοναδικός της εποχής του».

ΤRT Greek