Μεχμέτ Εμίν Αγά: 10 χρόνια από τον θάνατό του

Δέκα χρόνια πέρασαν από την επέτειο θανάτου του πρώτου εκλεγμένου Μουφτή Ξάνθης, Μεχμέτ Εμίν Αγά. Στις αρχές Σεπτεμβρίου διοργανώθηκε ειδική τελετή μεβλίτ για να τιμήσουν τα μέλη της Μειονότητας την μνήμη του.

Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά γεννήθηκε στις 3 Σεπτεμβρίου 1931 στο χωριό Εχίνος της Ξάνθης και ήταν γιος του Μουφτή Ξάνθης Μουσταφά Χιλμί Αγά. Μαθήτευσε κοντά στον Μουφτή Ξάνθης Σαμπρή Εφέντη, αργότερα πήρε μαθήματα στην Κομοτηνή από τον Χαφούζ Αλή Ρεσάτ και εν τέλει, αποφοίτησε από το Ιεροσπουδαστήριο (Μεντρεσέ) Κομοτηνής το 1954. Ο ίδιος δίδαξε επί 25 συναπτά έτη στο Ιεροσπουδαστήριο (Μεντρεσέ) Εχίνου.

Ο πατέρας του υπήρξε ηγετικό στέλεχος της ομάδας των Παραδοσιακών Μουσουλμάνων στις αρχές του 20^ου αιώνα στη Θράκη και ορίστηκε Μουφτής Ξάνθης το1949. Ο ίδιος μετά τον θάνατο του πατέρα του, τον Φεβρουάριο του 1990, ορίστηκε τοποτηρητής Μουφτείας Ξάνθης, θέση την οποία αποδέχτηκε.

Εκείνη την περίοδο η ηγεσία της Μειονότητας είχε σηκώσει ψηλά το θέμα εκλογής του θρησκευτικού της ηγέτη κυρίως επειδή υπήρχε ανοιχτή εκκρεμότητα στην Κομοτηνή μετά τον θάνατο του εκεί Μουφτή Κομοτηνής, Χουσεϊν Μουσταφά, το 1985, και τον διορισμό του Μέτσο Τζεμαλή ως τοποτηρητή Μουφτείας. Ο θάνατος και του Μουσταφά Χιλμί Αγά στην Ξάνθη έκανε το αίτημα πιο επιτακτικό.

Ο διορισμός του Μέτσο Τζεμαλή από το ελληνικό κράτος στη θέση του Μουφτή Κομοτηνής προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Μειονότητας. Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά όντας τοποτηρητής της Μουφτείας Ξάνθης βρέθηκε σε δύσκολη θέση διότι μία επίσημη αποδοχή θα σήμαινε την αναγνώριση εκ μέρους του του διορισμού Μουφτή από τις ελληνικής αρχές. Για αυτό τον λόγο παραιτείται, πιέζοντας το ελληνικό κράτος να προχωρήσει σε εκλογή Μουφτή.

Ωστόσο, το ελληνικό κράτος διορίζει Μουφτή Ξάνθης τον Εμίν Σινίκογλου. Η Μειονότητα ξεσηκώθηκε, ανέλαβε πρωτοβουλία και διοργάνωσε εκλογές στα τζαμιά της Ξάνθης και της Κομοτηνής. Από αυτές τις εκλογές ανεδείχθησαν εκλεγμένοι Μουφτήδες στην Ξάνθη ο Μεχμέτ Εμίν Αγά και στην Κομοτηνή ο Ιμπραήμ Σερήφ.

Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά υπήρξε αναμφισβήτητα μία δυναμική προσωπικότητα, είχε ηγετικά χαρακτηριστικά και ήταν πολύ δραστήριος. Δεν περιορίστηκε στα θρησκευτικά του καθήκοντα, αλλά ενίοτε ανέλαβε και πολιτική δράση. Από την δεκαετία του 1960 αρχίζει να συμμετέχει με υποψηφιότητα σε διάφορα κόμματα, στις βουλευτικές εκλογές. Το 1985 πρωτοστατεί στην δημιουργία του πρώτου ανεξαρτήτου συνδυασμού με την επωνυμία ‘İkbal’ (Πεπρωμένο) στην Ξάνθη. 

Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά λόγω της ιδιότητας του εκλεγμένου πια Μουφτή Ξάνθης δεν μπορούσε να συμμετέχει ενεργά στα ψηφοδέλτια, αλλά ήταν δεδομένη η στήριξή του σε αυτό το εγχείρημα καθώς αποτέλεσε από τους πρωτεργάτες συγκρότησης των ανεξάρτητων μειονοτικών συνδυασμών.

Οι ελληνικές αρχές μετά την ανάδειξή του ως εκλεγμένου Μουφτή Ξάνθης εξαπέλυσαν πυρά εναντίον του και ξεκίνησαν δικαστική διαμάχη για αντιποίηση αρχής η οποία διήρκησε δέκα χρόνια. Οι δικαστικές αρχές είχαν διώξει ποινικά συνολικά εφτά φορές τον Μεχμέτ Εμίν Αγά. Αφορμή για αυτό στάθηκαν μηνύματα και ανακοινώσεις θρησκευτικού περιεχομένου που απεύθυνε προς τους πιστούς Μειονοτικούς υπογράφοντας ως Μουφτής Ξάνθης χωρίς να είναι επίσημα αναγνωρισμένος από το ελληνικό κράτος.

Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά είχε καταδικαστεί το 1994 πρωτόδικα σε 26 μήνες φυλάκιση, αλλά η  ποινή του μειώθηκε δύο χρόνια αργότερα μετά από έφεση που δικάστηκε στο Εφετείο Αγρινίου. Η επιλογή μιας πόλης 600 χιλιόμετρα μακριά από την Ξάνθη για την εκδίκαση της υπόθεσής του δεν ήταν τυχαία και είχε να κάνει με την ένταση που επικρατούσε στην περιοχή. Το ελληνικό κράτος επιχείρησε να αποφύγει περαιτέρω εντάσεις, ωστόσο εκείνη την εποχή, το 1996, πλήθος κόσμου μετακινήθηκε με λεωφορεία στο Αγρίνιο για να παραστεί στη δίκη και να δηλώσει την συμπαράστασή του.          

Μετά την εξάντληση των ελληνικών ένδικων μέσων, ο Εμίν Αγά προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατά της Ελλάδας το 1999 για παραβίαση των άρθρων 9 (Ελευθερία της Σκέψης, Συνείδησης και Θρησκείας) και 10 (Ελευθερία της Έκφρασης) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Το δικαστήριο αποφάνθηκε το 2006 ότι υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 9 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης και καταδίκασε την Ελλάδα για την συγκεκριμένη υπόθεση. Είχε προηγηθεί παρόμοια καταδίκη της Ελλάδας για τον έτερο εκλεγμένο Μουφτή Κομοτηνής, Ιμπραήμ Σερήφ.

Οι αποφάσεις για τους δύο εκλεγμένους Μουφτήδες αποτελούν αναμφισβήτητα σταθμό στην ιστορία της Μειονότητας, σταθμό στις διεκδικήσεις και στο καυτό θέμα ανάδειξης του θρησκευτικού ηγέτη της Μειονότητας. Εγείρουν επίσης θέματα θρησκευτικής ελευθερίας και θρησκευτικής ανοχής.

Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά τα τελευταία χρόνια της ζωής του ταλαιπωρήθηκε από προβλήματα υγείας. Παρόλα αυτά μέχρι το τέλος της ζωής του δεν έπαψε να εμφανίζεται και να τοποθετείται δημόσια για κάθε θέμα σχετικό με την Μειονότητα. Ο θάνατός του στις 9 Σεπτεμβρίου 2006 έφερε στην επικαιρότητα το θέμα ανάδειξης του Μουφτή.

Μέχρι σήμερα δεν έχει δει το φως της δημοσιότητας σχετικό υλικό από πολιτικές διεργασίες που γινόταν εκείνη την περίοδο, ωστόσο είναι γεγονός ότι ο θάνατος του Εμίν Αγά προκάλεσε συζητήσεις σχετικά με το ζήτημα ανάδειξης του θρησκευτικού ηγέτη της Μειονότητας. Εκείνο το διάστημα υπήρχε μία σχετική κινητοποίηση στην περιοχή, ωστόσο το ελληνικό κράτος φάνηκε για μία ακόμα φορά απροετοίμαστο να αναλάβει πολιτική πρωτοβουλία και να ανοίξει τα χαρτιά του σε κοινό τραπέζι με τους εκπροσώπους της Μειονότητας.

Λίγο καιρό μετά το θάνατο του Εμίν Αγά η ηγεσία της Μειονότητας οργάνωσε εκλογές στα τεμένη της Ξάνθης στο πρότυπο των εκλογών που ανέδειξαν Μουφτή τον Εμίν Αγά δεκαέξι χρόνια πριν και από τις οποίες αναδείχθηκε νέος εκλεγμένος Μουφτής Ξάνθης ο Αχμέτ Μετέ.

Ο Μεχμέτ Εμίν Αγά υπήρξε αναμφισβήτητα μία ιστορική φυσιογνωμία της Τουρκικής Μειονότητας της Δυτικής Θράκης. Λόγω του αξιώματος του πρώτου εκλεγμένου Μουφτή Ξάνθης και της πολυσχιδούς προσωπικότητας, πρωταγωνίστησε σε όλα τα μείζονα για την Μειονότητα γεγονότα του 20^ου αιώνα και ο ιστορικός του μέλλοντος θα αναφέρεται συχνά στη δράση του. 

ΠΗΓΗ