Ο νέος εκλογικός νόμος και τo πλαφόν 3%

Στις 21 Ιουλίου ψηφίστηκε ο νέος εκλογικός νόμος από την Ολομέλεια της Βουλής. Η Κυβέρνηση είχε βάλει στο στόχαστρο την εφαρμογή του συστήματος της απλής αναλογικής, κάτι που αποτελούσε προεκλογική της εξαγγελία, και έφερε ένα νομοσχέδιο αποτελούμενο από τρία άρθρα.

Συγκεκριμένα, το πρώτο άρθρο καθιέρωσε το δικαίωμα ψήφου στην ηλικία των 17 ετών. Το άρθρο 2 καταργεί το μέχρι σήμερα ισχύον μπόνους των 50 εδρών για το πρώτο κόμμα και το άρθρο 3 διατηρεί το πλαφόν 3% για την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή.

Οι αλλαγές των εκλογικών νόμων είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην Ελλάδα. Τα τελευταία χρόνια οι αλλαγές του εκλογικού νόμου αποτελούν προεκλογικές εξαγγελίες και συνοδεύουν σχεδόν κάθε αλλαγή Κυβέρνησης.

Πρωταρχικός στόχος και προεκλογική εξαγγελία της Κυβέρνησης ήταν η υιοθέτηση της απλής αναλογικής. Θα σταθούμε στο άρθρο 3 το οποίο διατηρεί το πλαφόν 3% για την είσοδο ενός κόμματος στη Βουλή. Το 1993 που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το πλαφόν άφησε εκτός Βουλής τους τότε ανεξάρτητους μειονοτικούς υποψηφίους και τα ανεξάρτητα κόμματα της Τουρκικής Μειονότητας της Δυτικής Θράκης. Από τότε έχει να απασχολήσει τον πολιτικό κόσμο της χώρας.

Πρόσφατα ήρθε στην επικαιρότητα επειδή μία τάση στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, ένα εκ των δύο κομμάτων που συνθέτουν σήμερα την Κυβέρνηση της Ελλάδας, έβαλε στο τραπέζι την κατάργηση του πλαφόν. Πριν εισαχθεί το νομοσχέδιο στη Βουλή για συζήτηση υπήρξαν επαφές και συναντήσεις του Πρωθυπουργού με όλους τους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων.

Η ιστορία της κατάργησης του πλαφόν του 3% έληξε πολύ σύντομα καθώς το έτερο κόμμα που συνθέτει την Κυβέρνηση, οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, έβαλαν βέτο για την διατήρησή του. Ενόψει του κινδύνου να προκληθεί διάσπαση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε διάλυση της Κυβέρνησης και πρόωρες εκλογές, ο Πρωθυπουργός έκανε πίσω και τελικά το πλαφόν παρέμεινε ως είχε.

Στο περιθώριο των συζητήσεων για την διατήρηση ή μη της ποσόστωσης, κανείς δεν έκρυψε ότι το αγκάθι σε αυτήν την ιστορία ήταν η Μειονότητα της Θράκης. Ο Υφυπουργός παρά τω Πρωθυπουργό Τέρενς Κουίκ, σε συνέντευξή του εξήγησε του λόγους γιατί το πλαφόν αποτελεί κόκκινη γραμμή για τους Ανεξάρτητους Έλληνες. Συγκεκριμένα είπε: «Για τους ΑΝΕΛ το 3% είναι κόκκινη γραμμή. Μέσα στα άλλα επιχειρήματά μας, παρουσιάζω μια εικόνα που ενδεχομένως κάποιοι δεν την έχουν στο μυαλό τους. Θα γυρίσω πίσω στην εικόνα των Ευρωεκλογών του 2014 και τι έγινε στη Θράκη. Συνεπώς αυτά τα θέματα που θα πρέπει να τα έχουμε στο μυαλό μας. Για εθνικούς λόγους πρέπει το 3% να μείνει».

Η αναφορά στις Ευρωεκλογές του 2014 έχει να κάνει με τα υψηλά ποσοστά που συγκέντρωσε το Κόμμα Ισότητας Ειρήνης και Φιλίας στην Ροδόπη και την  Ξάνθη, γεγονός που θορύβησε τότε τον πολιτικό κόσμο της χώρας ως επίδειξη της πολιτικής δύναμης της Μειονότητας.

Όταν το 1993 το πλαφόν του 3% έβαλε οριστικό τέλος σε κάθε πιθανότητα εισόδου ανεξάρτητου μειονοτικού κόμματος στη Βουλή, ο μέχρι τότε ανεξάρτητος βουλευτής Ροδόπης, Αχμέτ Σαδίκ, προσέφυγε για το συγκεκριμένο θέμα στο Συμβούλιο της Ευρώπης, το οποίο ωστόσο απέρριψε τον ισχυρισμό του.

Έκτοτε, το 3% εκλήφθηκε ως περιορισμός στις πολιτικές ελευθερίες των μελών της Μειονότητας. Από την μία πλευρά, η Μειονότητα εκπροσωπείται στο Κοινοβούλιο μέσω συμμετοχής μελών της στα πολιτικά κόμματα της χώρας, από την άλλη ωστόσο έχει αποκλειστεί κάθε δυνατότητα να διεκδικήσει εκπροσώπηση στο Κοινοβούλιο μέσω ανεξάρτητου μειονοτικού συνδυασμού. Γι αυτό και με την πάροδο των χρόνων το αίτημα για κατάργηση του πλαφόν βρίσκεται πάντα στην ατζέντα των μειονοτικών δικαιωμάτων και διεκδικήσεων.

Κατά την ψηφοφορία για την αλλαγή του εκλογικού νόμου, οι τρεις κυβερνητικοί βουλευτές της Μειονότητας ακολούθησαν την γραμμή του κόμματος και ψήφισαν ναι επί της αρχής και επί των άρθρων. Συντάχθηκαν πλήρως με τις προτάσεις της Κυβέρνησης. Ο τέταρτος βουλευτής της Μειονότητας που εκλέγεται με το Ποτάμι στην Ροδόπη, Ιλχάν Αχμέτ, διαφοροποιήθηκε ψηφίζοντας όχι επί της αρχής και παρών στα άρθρα 1 και 3.

Αυτή η στάση αποτελεί διαφοροποίηση από την επίσημη θέση του κόμματος. Ο βουλευτής ψήφισε για τα άρθρα κατά συνείδηση και με γραπτή του δήλωση εξήγησε τους λόγους της διαφοροποίησής του. Για το άρθρο 3 σημείωσε τα εξής: «Θεωρώ αντιφατική την ύπαρξη απλής αναλογικής και ταυτόχρονης απαγόρευσης εκλογής ενός ανεξάρτητου μεμονωμένου υποψηφίου στην εκλογική του περιφέρεια, από την στιγμή που κατ’ εφαρμογή της απλής αναλογικής καλύπτει το εκλογικό μέτρο του νομού του. Αντιθέτως, εκτιμώ ως γενική αρχή ότι θα πρέπει να υπάρχει πλαφόν εισόδου για κόμματα και συνασπισμούς κομμάτων στην Βουλή, προκειμένου έτσι να διασφαλίζεται η ισορροπία του πολιτικού συστήματος και να αποφεύγεται η πολυδιάσπαση εντός του Κοινοβουλίου».  

Με την δήλωσή του αυτή ο βουλευτής αναλύει ως αντιφατική την ύπαρξη του πλαφόν αφού ναι μεν απαγορεύει σε κόμματα και συνασπισμούς κομμάτων την είσοδο στην Βουλή, αλλά από την άλλη έρχεται σε αντίθεση με την αρχή της απλής αναλογικής στην εκλογή ενός μεμονωμένου υποψηφίου που συγκεντρώνει τόσους ψήφους ώστε να καλύψει το εκλογικό μέτρο σε επίπεδο νομού.

Στους τριεδρικούς νομούς είδαμε κατά το παρελθόν πολλά παράδοξα στην εφαρμογή των εκλογικών νόμων. Κάτι ανάλογο συνέβη και στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές του Σεπτεμβρίου 2015. Σύμφωνα με τον τελευταίο εκλογικό νόμο, το κόμμα της Ν.Δ. παρόλο που ήρθε δεύτερο σε ψήφους δεν κατόρθωσε να εκλέξει βουλευτή και την έδρα πήρε το τρίτο κόμμα.

Το αποτέλεσμα ήταν η Ροδόπη να εκλέξει τρεις Μειονοτικούς βουλευτές. Αυτός που θεωρήθηκε ο ‘μεγάλος χαμένος’, ο επί χρόνια βουλευτής της Ν.Δ. και πρώην Υπουργός Ευριπίδης Στυλιανίδης, προέβη σε δηλώσεις όπου έθεσε «εθνικό ζήτημα». Σύμφωνα με τα λεγόμενά του «Μέσα από τους παραλογισμούς του εκλογικού νόμου χάσαμε την έδρα και μαζί ακυρώθηκε και η δίκαιη και ισόρροπη εκπροσώπηση των χριστιανών και των μουσουλμάνων. Αυτό το τελευταίο που είχαμε καταφέρει να αποτρέψουμε τα δέκα τελευταία χρόνια ως ενδεχόμενο δημιουργεί στην περιοχή ένα απολύτως ανησυχητικό πεδίο όπου θα πρέπει να εξετάσει σοβαρά το Κέντρο…».

Η ψήφος στην Ελλάδα είναι μυστική. Η βούληση του κάθε πολίτη, οι ιδέες που πρεσβεύει, η ιδεολογία που τον εκφράζει και τα όσα ορίζει η συνείδησή του πρέπει να είναι προϊόν ελεύθερης και απρόσκοπτης διαδικασίας. Μιας διαδικασίας που δεν θα υπόκειται σε περιορισμούς και απαγορεύσεις. Διότι η δράση φέρνει αντίδραση και οι συνομιλητές αναλώνονται σε μη ουσιώδεις συζητήσεις.

Η ιστορία του πλαφόν του 3% είναι η ιστορία ενός μέτρου που στόχευε την Μειονότητα της Θράκης και πέτυχε τον αποκλεισμό της από την ανεξάρτητη εκπροσώπησή της στο Κοινοβούλιο. Κι αυτό συνέβη στις αρχές του 1990 όταν οι συνθήκες ήταν τέτοιες όπου οι σχέσεις μεταξύ κράτους και μειονότητας οριζόταν από καχυποψία και κατασταλτικά μέτρα. Σήμερα υπάρχει η δυνατότητα να ανοίξει αυτός ο διάλογος με την Μειονότητα η οποία από την πλευρά της έχει ικανούς και άξιους συνομιλητές που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν ουσιαστικά σε τέτοιες συζητήσεις και να οδηγηθούμε σε λύσεις και θα ικανοποιήσουν όλες τις πλευρές.ΑΠ

Πηγή