AİHM, Yunanistan’ın zorla geri gönderdiği kadın için ‘hak ihlali’ kararı verdi

AİHM, Türkiye’den kaçarak Yunanistan’a sığınma talebinde bulunan bir kadının zorla Türkiye’ye geri gönderilmesini (pushback) insan hakları ihlali olarak değerlendirdi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Türkiye’den kaçarak Yunanistan’a sığınma talebinde bulunan bir kadının zorla Türkiye’ye geri gönderilmesini (pushback) insan hakları ihlali olarak değerlendirdi. AİHM, başvurucunun sığınma talebini incelemeden, maruz kalabileceği riskleri göz ardı ederek hareket eden Yunanistan’ın uluslararası hukuku ihlal ettiğine hükmetti.

AİHM’İN KARARI VE İHLALLER

Mahkeme, şu ihlalleri tespit etti:

– İnsanlık dışı ve aşağılayıcı muamele yasağı (Madde 3) ve etkili başvuru hakkı (Madde 13): Kadının iltica talebi değerlendirilmeden Türkiye’ye gönderilmesi.
– Özgürlük ve güvenlik hakkı (Madde 5): Hukuksuz şekilde gözaltına alınması.
– Yaşam hakkı ve kötü muamele yasağıyla (Madde 2 ve 3) bağlantılı etkili başvuru hakkı (Madde 13):
Geri gönderme sırasında yaşanan hak ihlalleri için etkili bir hukuki yolun bulunmaması.

DAVANIN ARKA PLANI

Başvurucu A.R.E., 1992 doğumlu bir Türkiye vatandaşı. Türkiye’de 2019 yılında üyelik suçlamasıyla 6 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Kaçışını 4 Mayıs 2019’da Meriç Nehri’ni geçerek gerçekleştiren A.R.E., Yunanistan’a ayak bastıktan sonra sığınma talebinde bulunmak istedi. Ancak Yunan güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı.

Kadın, gözaltında tutulduğu sırada iltica talebinde bulunmasına rağmen, herhangi bir resmi işlem yapılmadan Türkiye’ye geri gönderildi. Süreçte, kişisel eşyaları alındı ve yüzleri kapalı kişiler tarafından Meriç Nehri’nden küçük bir botla Türkiye’ye zorla geri gönderildi.

TÜRKİYE’YE GÖNDERİLİNCE TUTUKLANDI

A.R.E., Türkiye’ye döndükten sonra tutuklandı. İzmir Ceza Mahkemesi, yurtdışına çıkış yasağına rağmen ülkeyi terk ettiği gerekçesiyle başvurucuyu suçlu buldu. Edirne ve Gebze cezaevlerinde hapis yattı.

YUNAN YETKİLİLER HAKKINDAKİ DAVA REDDEDİLDİ

Yunanistan Mülteci Konseyi, A.R.E. adına Yunan yetkililer hakkında suç duyurusunda bulunsa da, delil yetersizliği nedeniyle dava reddedildi.
AİHM’nin bu kararı, Yunanistan’ın göçmenlere yönelik “pushback” uygulamalarını ve hukuki zafiyetlerini gündeme taşıdı. Özellikle Gülen Hareketi mensubu bireylerin, Türkiye’ye iade edilmeleri halinde ağır cezalara ve insan hakları ihlallerine maruz kalma riski taşıdığı bir kez daha vurgulandı.

ÖNEMLİ BİR EMSAL KARAR

Bu karar, Avrupa’da sığınma hakkı ve göç politikalarının insan hakları standartlarına uygun yürütülmesi konusunda önemli bir emsal oluşturdu.