Anketler “cezalandırıcı” seçime işaret ediyor

Siyasi partilerin genel merkezlerinde kamuoyu yoklamaları ve odak grup çalışmaları mercek altına alınmış durumda. Ortaya çıkan ortak değerlendirmenin ise önümüzdeki genel seçimlerde seçmenlerin “cezalandırıcı oy” kullanma eğiliminde oldukları yönünde.

Seçmen davranışında 2012 Mayıs ayında yapılan çifte seçimlerin izleri görülse de iki önemli fark dikkat çekiyor. İlk olarak, Yeni Demokrasi bugün yüzde 24–25 bandında istikrarlı ve kemikleşmiş bir seçmen tabanına sahip. Bu oran, partinin Mayıs 2012’de aldığı yüzde 18,85’lik oyun belirgin şekilde üzerinde. İkinci fark ise yaklaşık 15 yıl önce Yunan toplumunu keskin biçimde bölen ve neredeyse iç savaş atmosferini andıran kutuplaşmanın bugün mevcut olmaması.

Bununla birlikte seçmendeki memnuniyetsizlik sürüyor. Tepki yalnızca hayat pahalılığı ve durağan yaşam standartları nedeniyle iktidara yönelmiyor; muhalefet partileri de eleştirilerin odağında yer alıyor.

2012’de PASOK yüzde 13,18, SİRİZA ise yüzde 16,78 oy almıştı. Bugün ise hükümete yönelik yorgunluk ve hatalara rağmen, muhalefet partileri henüz güçlü bir “yönetebilirlik” algısı ya da net bir iş birliği perspektifi ortaya koyabilmiş değil. Tıpkı 2012’de olduğu gibi, hem birinci parti hem de özellikle ikinci sıradaki partinin tek başına çoğunluğa ulaşması zor görünüyor. Bu tablo, ikinci tur ihtimalini neredeyse kaçınılmaz hale getiriyor.

İktidar cephesinde temkinli iyimserlik

İktidar cephesinde ise son dönemde temkinli bir iyimserlik hakim. Parti kurmayları, ocak ayında vergi indirimleriyle desteklenen maaş artışlarının kamuoyunda olumlu karşılandığını savunuyor.

2012 ile bir diğer benzerlik ise yeni partilerin ortaya çıkması. O dönemde Bağımsız Yunanlar ve Demokratik Sol gibi yeni oluşumlar sahneye çıkmış, Altın Şafak da “yeni bir güç” iddiasıyla parlamentoya girmişti. Bugün ise eski Başbakan Alexis Çipras ile aktivist Maria Karystianou’nun öncülüğünde en az iki yeni siyasi oluşumun gündemde olduğu, ayrıca “Mantığın Sesi” adlı partinin de siyasi arenaya katıldığı belirtiliyor.

Yüzde 3’lük seçim barajı sınırında seyreden küçük partiler, 2012’deki parçalı siyasi tabloyu yeniden hatırlatıyor. 

Seçime katılım oranı ise belirleyici olabilir. Mayıs 2012’de katılım yüzde 65 seviyesindeydi. Haziran 2023’te ise rekor düzeyde, yüzde 47 oranında sandığa gitmeme yaşandı. 

Analistler, önümüzdeki seçimde katılımın artabileceğini ve seçmenlerin geçmiş tercihlerine tepki göstermek amacıyla sandığa daha güçlü bir şekilde yönelebileceğini değerlendiriyor.