Avrupa Konseyi’nden Yunanistan’a çağrı: “Türk kimliğini tanıyın!” – Rodos ve İstanköy Türkleri de dernekleşme hakkı istiyor

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 16 Haziran 2025 tarihli kararıyla Yunanistan’a, Batı Trakya Türklerine yönelik ayrımcı politikaları sonlandırma ve Türk kültürel kimliğiyle örgütlenme hakkını tanıma çağrısı yaptı. Rodos, İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği ise bu kararı memnuniyetle karşılayarak, aynı hakkın Rodos ve İstanköy Türkleri için de geçerli olması gerektiğini vurguladı.

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 2008 yılında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından verilen karara atıfta bulunarak, isimlerinde “Türk” kelimesi geçen derneklerin kapatılmasının insan haklarına aykırı olduğunu bir kez daha hatırlattı. Komite, Yunanistan’ın aradan geçen 17 yıla rağmen bu kararı uygulamamasını ciddi bir ihlal olarak değerlendirdi.

Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı: “Yunanistan, Rodos ve İstanköy Türklerine de bu hakkı tanımalı”

Türkiye’de faaliyet gösteren Rodos, İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği adına bir basın açıklaması yayımlayan Prof. Dr. Mustafa Kaymakçı, Yunanistan’a çağrıda bulunarak, Avrupa Konseyi’nin kararına ivedilikle uyulması gerektiğini belirtti.

“Bu karar sadece Batı Trakya için değil, Onikiadalar’da yaşayan Türkler için de bağlayıcıdır. Rodos ve İstanköy Türklerinin de kültürel kimlikleriyle dernekleşme hakkı vardır,” dedi.

Uluslararası antlaşmalar ne diyor?

Basın açıklamasında Yunanistan’ın ileri sürdüğü, Onikiadalar’ın Lozan sürecinde İtalya yönetiminde olduğuna dair gerekçesinin geçersiz olduğu, çok sayıda uluslararası antlaşmayla vurgulandı:

• 1913 Atina Antlaşması
• 1920 Sevr Antlaşması
• 1923 Lozan Antlaşması (Madde 45)
• 1926 Atina, 1930 ve 1933 Ankara Antlaşmaları
• 1947 Paris Antlaşması

Ayrıca 1978 Viyana Sözleşmesi’nin 15. maddesine göre bir ülkenin sonradan edindiği topraklar da, taraf olduğu antlaşmaların yükümlülüğü altındadır. Bu bağlamda, Onikiadalar da Yunanistan’ın bu haklara riayet etmesi gereken toprakları arasındadır.

Rodos ve İstanköy’de 9.000’in üzerinde Türk yaşıyor

Basın açıklamasında, özellikle Rodos ve İstanköy adalarında 9.000’i aşkın Türk nüfusun yaşadığı, fakat bu soydaşlarımızın asimilasyon politikaları ve kimlik inkârıyla karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi.

“Yunanistan’da ‘Türk’ kelimesi yasaklanmış; ‘Türk azınlık’ yerine yalnızca ‘Müslüman azınlık’ ifadesi kullanılmaktadır. Bu, açık bir kimlik inkârıdır.”

Çağrı: Yunanistan derhal adım atmalı

Prof. Dr. Kaymakçı’nın açıklamasında şu çağrıya yer verildi:

"Genel olarak, Yunanistan Türklüğü denince akla Batı Trakya Türklüğü gelmektedir. Batı Trakya Türklerinin eğitimden, imara, kültürel haklardan, kimlik sorununa, ekonomiden siyasal haklara varıncaya kadar birçok sorunu vardır. Ancak en önemlisi, yıllardan bu yana uygulanan asimilasyon politikasıdır.Bu bağlamda  Yunanistan'da Türk kelimesi yasaklanmıştır. Resmi Yunan politikasına göre  “Türk” azınlıktan “Müslüman” diye söz ediliyor . 
Diğer yandan günümüzde Rodos ve İstanköy ağırlıklı olmak üzere Onikiadalar’da yaşayan ve sayıları 9.000’ni geçen sayıda bir Türk nüfus da bulunmaktadır. 1947 yılında adaları sahiplenen Yunan makamları, 1923 yılında Lozan Antlaşması imzalandığında Onikiadalar’ın İtalyan yönetimi altında bulunduğu gerekçesiyle söz konusu soydaşlarımıza  kültürel  haklarını uygulamaktan uzak bir uygulama içindedir.
Yunanistan’ın ileri sürdüğü bu tez,1913 Atina Antlaşmasına bağlı 3 numaralı protokol, 10 Ağustos 1920 Yunan Sevr Antlaşması, 30 Ocak 1923 Mübadele Sözleşmesi, 1923 Lozan Antlaşması: 45.Maddesi,  1926 Atina ve 1930 ve 1933 Ankara Antlaşmaları ve 1947 Paris Antlaşması” gibi antlaşmaların hükümlerine aykırıdır . Anılan antlaşmalar “Yunanistan’ın bütün toprakları” için geçerli kılındığından dolayı, bugün de yürürlüktedir ve Onikida bakımından bağlayıcıdır. Uluslararası Adalet Divanı’nın Devletlerin antlaşmalar konusundaki  Ardıllık(halefiyeti-Hakların Devri )  hakkında yapılan  1978 Viyana Sözleşmesi’nin 15.maddesi kararı da bu doğrultudadır. Karar,bir kez daha   “ülke topraklarının statüsü” kavramının, antlaşmanın yapıldığı sıradaki toprakları değil,  ülkenin sonradan edindiği topraklarını da kapsayacak şekilde yorumlanması gerektiğini belirtmiş bulunmaktadır. 
Sonuç olarak Türkiye’de örgütlenmiş Onikiada Türklerinin temsilcisi Rodos,İstanköy ve Onikiada Türkleri Kültür ve Dayanışma Derneği olarak Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin aldığı bu kararın ivedilikle Yunanistan tarafından yerine getirilmesini talep ediyoruz.
Bununla birlikte aynı hakkın Rodos ve İstanköy Türkleri  için de Yunanistan’ın taraf olduğu antlaşmalara  uyarak  yerine getirilmesi gerekliliğini ifade etmek istiyoruz."