Yenice-i Vardar’daki (Yanitsa) İskender Bey Camii onarılacak

Gazi Evrenos’un büyük torunu İskender Bey tarafından 1510-1512 tarihinde inşa edildiği tahmin edilen İskender Bey Camii, restore edilecek.

Yunanistan 24 Ocak 2024
Yenice-i Vardar’daki (Yanitsa) İskender Bey Camii onarılacak

Gazi Evrenos’un büyük torunu İskender Bey tarafından 1510-1512 tarihinde inşa edildiği tahmin edilen İskender Bey Camii, restore edilecek.

Naftemboriki gazetesinde konuyla ilgili yer alan habere göre, mal sahibi olarak görünen Ethniki Bankası, camiyi Kültür Bakanlığı’na hiç bir karşılık almadan hibe ettiği belirtildi.

Kültür Bakanı Lina Mendoni ile Ethniki Bankası CEO’su Pavlos Milonas konu ile ilgili açıklamalarda bulundu.

Kültür Bakanı Mendoni söz konusu İskender Bey Camii'nin, Yanitsa’nın (Yenice-i Vardar’ın) en önemli Osmanlı tarihi eserlerinden biri olduğunu hatırlatarak, banka yöneticisi Milonas’a hibedan dolayı teşekkür etti ve şunları söyledi: “Hiç bir karşılık talep etmeden, bu tarihi eserin bakanlığımıza hibe edilmesinden dolayı Sayın Milonas’a teşekkür ederim. Bu vesile ile bu tarihi eserin, yeniden ortaya çıkarılması, tamir edilmesi, sanat galerisi ve kültür merkezi olarak şehrin kültürel hayatına kazandırılması için yol açılmış oldu. Tamir, onarım ve yeniden hayata kazandırılması ve gereken finansmanın sağlanması için önce projelerin hazırlanmasına başlanacaktır.”

Ethniki Bankası yöneticisi Pavlos Milonas ise Kültür Bakanlığı ve banka arasındaki işbirliğine değinerek, söz konusu hibenin bankanın, Yunanistan’ın kültürel zenginliğini ortaya çıkarmak için atılan adımlara destek programı çerçevesinde yapıldığını söyledi.

Tarihe tanıtlık eden İskender Bey Camii, Balkan Savaşları dönemi ile Birinci Dünya Savaşı sırasında büyük zarar gördü. Daha sonra pamuk fabrikası olarak hizmet vermeye başladı.

Bu sürede Cami vakfına ait etrafındaki bahçesinde kaçak bazı inşaatların yapıldığı belirtildi.

MİLLETİN GÖRÜŞÜ

Eski halinden uzak, kaderine terk edilen, hatta yok edilmek istenen bu tarihi Osmanlı eserinin hayata tutunabilmesi için bir adım daha atılıyor.

Sevinsek mi, üzülsek mi diye garip duygular içerisindeyiz.

Doğal olarak da şu soruyu sormadan edemiyoruz:

Kimin malını, kim, kime hibe ediyor? 

Düne kadar pamuk fabrikası olarak faaliyet gösteren bu Osmanlı mabedinin tamirinden sonra bir sanat galerisi ve bir kültür merkezi olarak hizmet edeceğinin açıklanması ayrı bir mesele. Buruk sevincin asıl nedeni bu!

Haber başlığını görünce bir an sevinmiştik.

Belki demiştik!

Ama satırları okuyunca, pamuk fabrikasının kültür merkezine dönüştürüleceğini anlayınca sevincimiz tabir yerindeyse kursağımızda kaldı.

Şimdi bina ve yapı olarak belki kurtulacak, ama...

Asıl yapılış amacına maalesef yine hizmet edemeyecek!

Sevinsek mi, üzülsek mi? Karmakarışık duygular içerisindeyiz.

İSKENDER BEY CAMİİ

İskender Bey Camii veya Evrenosoğlu İskender Bey Camii, Orta Makedonya'nın (Kuzey Yunanistan ) Yenice-i Vardar kasabasında bulunan tarihi bir Osmanlı camisidir. Yenice-i Vardar'ın kurucusu Gazi Evrenos'un torunu Evrenosoğlu İskender Bey tarafından 16. yüzyılın başlarında yaptırılmıştır. Cami günümüzde oldukça kötü durumdadır ve onarıma ihtiyaç duymaktadır. Halkın kullanımına açık değildir. Bugün Yenice-i Vardar'da ayakta kalan üç Osmanlı camisinden biridir.

Tarih

Cami muhtemelen 1481-1512 yılları arasında, büyük olasılıkla 16. yüzyıl başlarındaki tarihte Gazi Evrenos'un torunu Evrenosoğlu İskender Bey tarafından yaptırılmıştır. Aynı zamanda Büyük Cami olarak da isimlendirilirdi. İskender Bey'in dedesi tarafından yaptırılan bu camiyi onardığı da öne sürülmektedir. 

Türk seyyah Evliya Çelebi, on yedinci yüzyılda Yenice-i Vardar'ı ziyaret ettiğinde burayı pek çok kişi tarafından ziyaret edilen, kasabanın "en gelişmiş, düzenli, mobilyalı, güzel" binası olarak tanımlamıştır. 

1911-12'deki Birinci Balkan Savaşı sırasındaki bombardımanda ağır hasar görmüştür. 1912 yılında Yenice-i Vardar ve Makedonya bölgesinin Yunanistan Krallığı tarafından ilhak edilmesinin ardından Merkez Bankası tarafından şahıslara satılmış ve 1950 yılına kadar depo, ardından pamuk fabrikası olarak kullanılmıştır. 1974 ve 2000 yıllarında cami kültür anıtı ilan edilmiştir. Kültür Bakanlığı tarafından 2021 yılı sonundan bu yana kamulaştırma süreci devam etmektedir.

Mimari Özellikleri

Çarşının ortasına inşa edilmiş camiyi Evliya Çelebi kurşun kaplı kubbeli bir mescid olarak tanımlamaktadır. Bizans mimarisinin tipik tuğla çatı kiremitleri, aralarında İskender Bey Camii'nin de bulunduğu Yunanistan'daki pek çok Osmanlı eserinde kullanılmıştır. Cami, merkez ibadet yeri ve ibadethane eyvanı ile şekillenen eyvanlı bir biçimde inşa edilmiştir. İskender Bey Camii, Yunanistan'da bu tarzdaki iki camiden biridir, diğeri de Selanik'teki Alaca İmaret Camii'dir. Caminin, merkezi kubbeye aynı eksen boyunca bağlanan iki büyük yarım kubbeyle örtülü, dikdörtgen bir mekan oluşturan yan odaları vardır. Bu özelliğiyle cami Osmanlı mimarisinde başka yerde bulunmayan eşsiz bir özelliğe sahiptir.

Camide Yunanistan'daki Osmanlı camileri arasında en yaygın tip olan (üç bölmeli olanla birlikte) beş bölmeli bir revak bulunmaktadır. Kubbenin çapı hâlâ ayaktayken on dört metreydi. Son yıllarda caminin çeşitli kullanımları sonucunda hem iç hem de dış cephesi birçok değişikliğe uğramış, ana kubbesi ise yıkılmıştır. Eski belgelerden anlaşılacağı üzere, en azından 1930'lara kadar ayakta olan minaresinin günümüzde yalnızca kaidesi ayaktadır. Eski çeşme ve mezarlıktan günümüze hiçbir şey kalmamıştır.

İskender Bey Camii, profesör Machiel Kiel tarafından "Osmanlı mimarisinin geniş hakimiyetinde başka hiçbir yerde bulamadığımız türden son derece özgün bir bina" olarak tanımlanmıştır.

 

Millet gazetesi logo
© 2024 Millet
KÜNYE
MİLLET MEDİA Kollektif Şirketi
Genel Yayın Yönetmeni: Cengiz ÖMER
Yayın Koordinatörü: Bilal BUDUR
Adres: Miaouli 7-9, Xanthi 67100, GREECE
Tel: +30 25410 77968
E-posta: info@milletgazetesi.gr
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
MİLLET MEDİA O.E.
Υπεύθυνος - Διευθυντής: ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ
Συντονιστής: ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ
Διεύθυνση: ΜΙΑΟΥΛΗ 7-9, ΞΑΝΘΗ 67100
Τηλ: +30 25410 77968
Ηλ. Διεύθυνση: info@milletgazetesi.gr