B-Healthy
B-Healthy

Beyni Çalıştıran Besinler

En çok annelerin dikkatine: Çocuğunuzun Okulda Başarılı Olmasını İstiyorsanız Önce Beslenmesini Düzene Sokun Eğitimde en çok ihmal edilen konulardan birisi gali

Batı Trakya 13 Şubat 2015
Beyni Çalıştıran Besinler

En çok annelerin dikkatine: Çocuğunuzun Okulda Başarılı Olmasını İstiyorsanız Önce Beslenmesini Düzene Sokun

Eğitimde en çok ihmal edilen konulardan birisi galiba “beslenme”. Tabi kastımız “sağlıklı beslenme”, daha özelde de “beynin performansını artıran bir beslenme programı”. Malum bu konuda en büyük görev ailelere düşüyor. Beslenme beden sağlığı üzerindeki etkisi bilinir de beyin üzerindeki etkisi garipsenir her nedense. Hâlbuki yediğimiz her şey önce beyin tarafından gözden geçirilir; beynimiz işine yarayanları seçer diğerlerini bırakır.

Mevcut duruma bir göz atalım: Çoğu öğrenci sabah kahvaltısı yapmadan evden çıkar (Ramazan ayı ayrı tabi), uyku mahmurluğu da üzerindedir. Sınıfa vardığında ilk derste muhtemelen hala trans halindedir. Teneffüsleri ve öğleni aperatifle geçiştiren öğrenci akşam yemeğinde muhtemelen okkalı bir yemek yiyecektir. Peşinden çalışma masasına oturduğunda tatlı bir uyku bastıracaktır. Bastıracaktır çünkü yemekten sonraki yarım saat içerisinde parasempatik sistem devreye girer; kan sindirim sistemi üzerinde yoğunlaşır. Uyanık bilinç içinse kanın beyinde yoğunlaşması gerekirdi. Sabah sınıfta ders dinlerken, akşam evde ders çalışırken uyur-gezer gibi olan bir öğrencinin performansı elbette iyi olmayacaktır.

Böyle bir beslenme bozukluğu aynı zamanda stresi artırarak beynin performansını düşürür ayrıca ruh sağlığı üzerinde de olumsuz etki yapar. Çocuklarının okulda başarılı olmasını isteyen aileler işe en kolay yerden başlasınlar; mutfaklarını bi düzene soksunlar. Eğer çocuklarının beden, beyin ve ruh sağlığını önemsiyorlarsa.

Beyin ve Beslenme                                                                                                                                          

Beyin mükemmel bir yöneticidir. Tıpkı bir orkestra şefi gibi vücudumuzdaki sinir iletilerinin bir hücreden diğerine taşınmasını yönetir. Elbette beynimizin bu önemli görevi yapabilmesi için besine ihtiyacı vardır. Vücudumuz sürekli olarak besinleri enerjiden ısıya, harekete, düşünceye, duygulara ve aktiviteye dönüştürür. Örneğin vücut ağırlığımızın sadece % 2-3’ü oranında ağırlığı olan beyin, günlük aldığımız enerjinin % 30'nu harcar. O halde her gün yeterli enerji almanız gerekir.

Yediğimiz her şeyin besin değeri kan yoluyla tüm vücuda yayılmadan önce ilk olarak beyine gider. Beyin, hangi besinin ne kadar yararlı olacağını bildiği için bu konuda çok seçici davranır. Kan/beyin bariyeri denilen hücreler beyine giren tüm besinleri kontrol edip yararlı olanları kendine seçer. Kalanları kan yoluyla vücudun diğer taraflarına gönderir. Beynin bu seçici işlevinden yola çıkarak yapılan araştırmalarda bazı besinlerin beyin verimliliğini artıran özellikler içerdiği kanıtlanmıştır. Son araştırmalarda ise gıdaların türü kadar miktar ve kalitesinin de zihinsel performansı ve insanın davranışlarını etkilediği daha belirgin olarak ortaya çıkmıştır.

Beynin performansı için en önemli öğün kahvaltı                                                                                

Nitekim her gün düzenli olarak kahvaltı yapan kişilerin diğerlerine oranla daha başarılı ve verimli oldukları biliniyor. Kahvaltı alışkanlığı olmayan kişilerde konsantrasyon/odaklanma kaybı çok görülür. Kan şekerinin yeterli düzeyde olması, öğrenme ve hatırlamayı da içine alan birçok beyin fonksiyonu ve davranışı düzenler. Sabah kahvaltısı yapılmadığında, beyne enerji sağlayan kan şekeri en alt düzeyde kalır. Vücut kendi dokularını tüketmeye başlar.

Yalnızca çay veya kahve içmek uykuyu açsa bile vücuda enerji ve besin öğesi sağlamaz. Üstelik çay ve kahve, daha sonra alınan bazı besinlerin vücutta kullanımına engel olur. Böylece kişi bir süre sonra kendini yorgun hissetmeye başlar. Ayrıca kahve, matematiksel ve mantıksal becerileri de olumsuz yönde etkiler. Yoğun bir güne başlarken; peynir, süt, yumurta gibi protein içeren besinlerden oluşan bir kahvaltı, şekerli çay ve simitten oluşan bir kahvaltıya kıyasla daha iyi sonuç alınmasını sağlar. Çökelek peyniri, stresi azaltma konusunda oldukça etkili.

Sabahları geç kahvaltı ediyor ya da kahvaltıyı ihmal ediyorsanız, o zaman mevsimlik meyve, meyve suyu ve bir bardak ılık su almayı alışkanlık hale getirin. Sabah bir tatlı kaşığı bal veya bir avuç siyah üzüm zihin aktivitenizi canlandırır. Fesleğen, limon, balık ve karabiberin zihin açma özelliği vardır.

Meyveler aç karnına yenmelidir; çünkü meyve midede değil ince bağırsakta sindirilir. Mide dolu ise meyve midede kalır ve mayalanır. Piyasada satılan meyve suları tercih edilmemelidir; Çünkü doğallığını kaybedip, asidik karaktere dönüşmüştür. Taze sıkılmış meyve sularını tercih edin.

Odaklanmak İçin Ceviz, Fındık                                                                                                            

Öğrenciler arasında yaygın problemlerden birisi dikkat dağınıklığıdır. Dikkat dağınıklığı olan bir öğrenci çalışacağı konuya odaklanamaz. Bir konuya odaklanma için ceviz, fındık, fıstık, soğan ve karides gibi yiyeceklerin yenmesini öneriliyor. Ceviz, fındık, fıstık gibi yiyecekler hem sinirleri kuvvetlendirir hem de beyindeki haber alma maddelerinin oluşumunu hareketlendirirler. Soğan, aşırı yıpranmaya, fiziksel yorgunluğa karşı kanı sulandırır, beyin oksijeni daha iyi alır. Karides, beyin besinidir. Vücuda önemli omega 3 yağ asitleri sağlar. Dikkat verme süresini daha uzatır.

Lahana Stressiz Öğrenmeyi Sağlar                                                                                                       

Lahana, tiroit bezlerinin aktivitesini yavaşlattığı için daha stressiz öğrenmeyi sağlar. Stresin getirdiği atıştırma krizlerinde, düşük kalorisi sayesinde bol bol çiğ olarak yenebilir. Limon, portakal, C vitamininden dolayı canlandırır, algılama yeteneğini artırır. Çalışma ve sınav öncesi, limonata veya portakal suyu için.

Ezber İçin Havuç                                                                                                                            

Hafızayı güçlendirmek için de havuç, kimyon, avokado gibi yiyecek ve baharatların tüketilmelidir.

Yeni Fikirler Üretmek İçin Zencefil, Kimyon                                                                               

Yaratıcılığın geliştirilmesi için zencefil yenmesini önerilir. Zencefil alındığı zaman kan sulandığı için vücutta daha serbest akar, beyin oksijenle beslenir. Kimyonun da içerdiği uçucu yağların bütün sinir sistemini uyarır. Aniden bir fikre, bir buluşa ihtiyacı olan kimyon çayı içmelidir. Çay, bir fincana iki tatlı kaşığı dolusu kimyon eklenerek yapılabilir dedi.

Mutluluk İçin Çilek                                                                                                                               

Küçük bir kâse çilek, stresi gidererek mutluluk verir. Muz da serotonin maddesi içerdiği için mutluluk verir. Kırmızı biberdeki aroma maddelerinin de vücudun mutluluk hormonu salgılanmasını sağlamaktadır.

Stresliyken Çikolata Yemeyin Kolalı İçecekler İçmeyin                                                          

Çikolatayı seyrek, meyveyi sık yiyin. Arada bir az miktarlarda çikolata yenmesi stresi azaltır; ama fazla yendiğinde kan şekeri önce artar, sonra hemen düşer. Sonuçta yorgunluk ve tatlılara karşı istek ortaya çıkar. Buna karşılık meyve veya kepek, çavdar ürünleri organizma tarafından daha yavaş enerjiye dönüştürülür, kan şekerinin dengesi bozulmaz. Stresliyken yenen çikolata, hamur işi, tatlı gibi besinler, kola, kahve gibi içecekler çok miktarda şeker ve kafein içerdikleri için sinirleri bozar.

Strese Karşı Balık                                                                                                                      

Somon balığı, içeriğindeki Omega 3 yağ asidi sayesinde, beyin, mutluluk hormonu olarak bilinen serotonin üretiyor. Somon dışında, uskumru ve sardalye gibi diğer yağlı balıklar da benzer etkiye sahip.

Antistres İçin Süt ve yeşillikler                                                                                               

Stres, vitaminlere ve minerallere olan ihtiyacı arttırır. Önemli anti-stres maddeleri mineral olarak kalsiyum (süt ürünlerinde, yeşil sebzelerde) ve magnezyumdur (kepek, çavdar, baklagiller, bal kabağı ve ayçiçeği çekirdeği). B vitaminleri grubu aynı zamanda sinir vitaminleri olarak adlandırılır. B vitaminleri ette, balıkta, kepek çavdar ürünlerinde ve koyu yeşil sebzelerde bulunur. Ispanak, kaygı ve depresyona karşı etkili birçok mineral barındırıyor.

Üç öğün yiyin  

Birden aşırı miktarda ve yağlı yemekler uykunuzu getirir. Enerjinizi uzun süre korumak ve aynı düzeyde tutmak için günde üç öğün ve uygun miktarlarda yenmelidir.

Kahveyi fazla içmeyin                                                                                                                  

Kahve, kafein ile uyarıcı etki yapıyor, mutluluk ve "öfori" duyguları yaratıyor. Ancak aşırı miktarda tüketildiğinde depresyon ve yorgunluk nedeni oluyor. Günde bir iki fincandan fazla kahve kalp çarpıntısına, huzursuzluğa, geç saatlerde de uykusuzluğa, korku ve endişeye neden olur. Alkol ise ertesi sabah unutkanlığa neden olur.

Unutkanlığı Önleyen Besinler  

Yeşil yapraklı sebzeler, soya fasulyesi, yumurta sarısı, lahanagiller ve sakatatlar unutkanlığa karşı birebirdir.

Yürüyüş ve egzersiz yapın                                                                                                           

Sağlıklı beslenmenin yanı sıra sabah ve akşam 30'ar dakikalık yürüyüş yapmak çok faydalıdır. Ayrıca beynimizin de yeterli oranda oksijen alması için egzersize ihtiyacı var. Bu nedenle boş zamanlarınızda bilmece ve bulmacaya vakit ayırın. Beyin jimnastiği dikkatinizi geliştirip hafızanızı güçlendirecektir.

Kaynak: Ali Rıza Bayzan, Çoklu Zekâ Kuramı’na Göre Kolay Öğrenme Stratejileri, İstanbul–2008, Kültür Yayıncılık

Millet gazetesi logo
© 2022 Millet
KÜNYE
MİLLET MEDİA O.E.
BİLAL BUDUR & CENGİZ ÖMER KOLLEKTİF ŞİRKETİ
Genel Yayın Yönetmeni: Cengiz ÖMER
Yayın Koordinatörü: Bilal BUDUR
Adres: Miaouli 7-9, Xanthi 67100, GREECE
Tel: +30 25410 77968
E-posta: info@milletgazetesi.gr
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
MİLLET MEDİA O.E.
ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ & ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ Ο.Ε.
Υπεύθυνος - Διευθυντής: ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ
Συντονιστής: ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ
Διεύθυνση: ΜΙΑΟΥΛΗ 7-9, ΞΑΝΘΗ 67100
Τηλ: +30 25410 77968
Ηλ. Διεύθυνση: info@milletgazetesi.gr