Evinizde Yakaladığınız Hırsıza Zarar Vermek Suçmu?

Son zamanlarda Batı Trakya’da yaşanan hırsızlık olayları vatandaşları ciddi almamda korkutmakla birlikte, vatandaşlar arasında hırsızların neden bu kadar rahat hareket ettikleri de günden güne daha fazla sorgulanmaya başlandı. Vatandaş, hırsızlıkların sık yaşanmasının en büyük nedeni hırsızlara verilen cezaların yetersiz olduğu kanısında. Peki, vatandaşlar haklı mı? Gerçekten hırsızlara verilen cezalar az mı?

HIRSIZLIĞIN Yunan Ceza Kanunundaki yeri nedir? Ceza Kanunu “HIRSIZLIK SUÇU” işleyen kişiye nasıl bir ceza veriyor? Bu sorulara cevap almak ve vatandaşı bilgilendirme adına Av. Mustafa Kara Hüseyin ile bir söyleşi gerçekleştirdi .

Ramadan Molla: Sayın Mustafa Kara Hüseyin hırsızlık suçunun ceza kanununda yeri nedir?

Av. Mustafa Kara Hüseyin: Köklü bir tarihe sahip olan hırsızlık suçunun ceza hukukundaki yeri elbette birkaç kelimeyle açıklanamayacak kadar derindir. Fakat günümüzde yaşanan bazı hırsızlık olaylarından sonra bir kaç kelimeyle de olsa, hırsızlık suçunun içeriği ve ceza mahkemelerinde uygulanan usül hakkında kamuoyunu aydınlatmaya çalışalım.

Hırsızlık suçu, Yunan Ceza Kanununun 372. Maddesinin 1/a bendine göre, “Zilyedenin (mal sahibinin) rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisini veya başkasına bir yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alan kimseye üç (3) aydan beş (5) yıla kadar hapis cezası verilir.” 

Tabii ki hırsızlık suçunun birçok halleri vardır. Yukarıda belirtilen suç, hırsızlık suçunun basit halidir. Hırsızlık suçunun nitelikli halleri Yunan Ceza Kanununun “mal varlığına karşı şuçlar” başlığı altındaki maddelerde, çalınan malın maddi veya manevi değeri, hırsızın kimliği, organize bir çete tarafından yapılıp yapılmadığı göz önünde bulundurularak, ağırlatıcı sebep olarak suçluya daha ağır hapis cezaları öngörmektedir. Bu hapis cezaları müebbet hapse kadar varabilir. 

R.M: Hırsızlık mağduru bir kimsenin ne yapması gerekir? Hırsız veya şüpheli kişi yakalandığı zaman, polis tarafından uygulanan prosedür nedir?

M.K.H: Hırsızlık suçunun basit hali ve bazı nitelikli halleri, “malın değerinin az olması” halini öngören Yunan Ceza Kanunu 377. maddesi dışında, şikayete tabi olan suçlardan değildir. Bu ne demektir? Savcı veya güvenlik güçleri, bir hırsızlık ihbarı aldığı takdirde (bu telefonla ihbar olabilir, gazetelerden görülme bir hırsızlık olayı olabilir... vs gibi.), hırsızlıktan zarar gören kişinin müracaatı veya yazılı bir dilekçesi olmaksızın, kovuşturma için tüm görevlileri harekete geçirmek zorundadır. Ama genelde uygulanan prosedür ise, biraz farklıdır. Çünkü genelde polis şikayetinizi yazılı olarak yapın der. Yani suç duyurusunda bulunun der. Tabi kanunlar tarafından öngörülen para miktarını ödemek şartıyla. Fakat şikayet dilekçesi de önemlidir. Çünkü şüphelinin yakalanıp hakim karşısına çıkarıldığı ve suçlu bulunduğu takdirde, hırsızlıktan zarar gören kişinin suçlu bulunan kişiye karşı tazminat isteme hakkı doğar.

R.M: Ceza Mahkemelerinde uygulanan usul nedir?

M.K.H: Hırsızın yakalanıp hakim karşısına çıkarıldıktan sonra yaşanan sürece için kamuoyunda genelde şu intiba oluşmuştur... Hırsızlık yaptığı ortaya çıktı fakat mahkeme tarafından yine serbest bırakıldı. Fakat aslında durum hiçte öyle değil. Şüpheli olan kişi, polis raporundan sonra savcının hazırlamış olduğu iddianameye göre hakim karşısına çıkartılır. Mahkeme de, delilleri yeterli gördüğü takdirde, şüpheliyi, röportajımızın başında belirttiğimiz hırsızlık suçlarına göre, suçlu bulup verilecek hapis cezasını veya para cezasını belirler. Cezanın belirlenmesi bir sürü etkenlere bağlıdır. Suçlunun iyi hali, ekonomik durumu, aile hayatı, adli sicil kaydı gibi unsurlar veya hafifletici sebepler, hapis cezasının belirlenmesinde büyük rol oynar.    

Bunlardan en önemli olanı ise, suçlunun (hırsızın) adli sicil kaydıdır. Yunan Ceza Kanununa göre, eğer bir suçlunun sabıka kaydında, daha önceden işlenmiş suça veya suçlara 1 yıldan fazla olmayacak şekilde hapis cezası verilmiş ise ve suçlu (hırsız) şu an yargılandığı suçtan 3 yılı aşmayan bir hapis cezasına çarptırılmış ise, suçluya verilen hapis cezası, 1 yıldan 3 yıla kadar aynı suçu işlememek şartıyla, ertelenir ve böylece serbest bırakılır. Fakat bu, hırsızın suçsuz olduğu anlamına asla gelmez. Sadece verilen hapis cezası, kanunların öngördüğü bir süre için, ertelenir. Diğer yandan hırsızlıktan mağdur olan kişinin tazminat davası açma hakkı, hapis cezası ertelenip suçlu serbest bırakılsa bile, her zaman vardır.

R.M: Bir kişi evinde hırsızlık yapan kişiyi yakalarsak ve onu engellemek için belirli bir icraata girersek, suçlu sayılır mıyız?

M.K.H: Aslında bu çok derin bir konudur. Fakat biz kısaca kamuoyunu aydınlatmaya çalışalım. Yunan Ceza Kanununun 22. Maddesinde Meşru Müdafaa konusu ele alınmaktadır. Maddeye göre, “Bir kimsenin, kendisinin veya üçüncü bir kişinin malına ya da şahsına karşı yapılan haksız bir eylemi durdurmak için yaptığı savunma meşru müdafadır.”

Tabii ki, savunmanın meşru müdafaa sayılabilmesi için bazı şartların oluşması gerekmektedir.

Bunları şöyle sıralayabiliriz; 1. Meşru müdafaada bulunan kişinin kendisinin veya üçüncü bir kişinin şahıs veya malvarlığına karşı yönelmiş bir saldırı yahut hemen başlamak üzere olan bir saldırı bulunmalıdır. 2. Meşru müdafaa sırasında saldırı devam ediyor olmalıdır. 3. Saldırı hukuka aykırı olmalıdır. 4. Müdafaa, saldırıya karşı gerekli ölçüde olmalıdır. 5. Saldırganın kendisine veya malına zarar verilmiş olmalıdır. 6. Saldırı ciddi ve gerçek olmalıdır.

Bir örnek vererek, bu konuyu biraz açabiliriz. Diyelim ki, hırsız evinizden belirli bir eşyayı çalmış ve evinizden hızla uzaklaşıyor. Siz bunu fark edip hırsızın arkasından koşuyor, onu yakalıyor ve bir güzel dövüyorsunuz veya o kaçarken elinizdeki silahla ateş edip onu yaralıyorsunuz. Burada hırsız, hırsızlık suçundan yargılanacak tabii ki, fakat sizde kasten adam yaralama veya öldürmekten yargılanacaksınız.  Yani bu durumda sizde suçlu duruma düşersiniz. Çünkü, saldırı (çalma) sona erdikten sonra, saldırıyı durdurmaya ilişkin olmayan davranış meşru müdafaa sayılmaz. Meşru müdafaa olması için hırsızı siz evinizde bir şeyi çalarken yanı olay anında yakalamanız gerekiyor.

Ayrıca Medeni Kanunu 282. maddesinde, mala karşı saldırılarda meşru müdafaayı kabul etmektedir. Mala ilişkin saldırıların konusunu daha çok zilyedlik teşkil eder. Buna istinaden Medeni Kanun, meşru müdafaanın özel bir uygulamasını ihtiva eden bu maddeyi getirmiştir: "Zilyet, her türlü gasp veya saldırıyı kuvvet kullanarak defedebilir". Örneğin çantası çalınmak istenen kişi kuvvet kullanarak, gasıba çantasını vurarak buna engel olmaya çalışabilir. Çantanın vurulması nedeniyle gasıbın gözünde oluşacak şiş ve morluk sebebiyle kişi hukuki olarak sorumlu olmaz.