Tο κόστος της οικονομικής κρίσης στα Βαλκάνια

Είναι έντονα αισθητά τα οικονομικά προβλήματα στις βαλκανικές χώρες το 2014.

Εκτός από την Ελλάδα που εδώ και αρκετό διάστημα απασχολεί την επικαιρότητα με την οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει και σε άλλες χώρες της βαλκανικής τα οικονομικά προβλήματα και τα κοινωνικά που συνεπάγονται κατέχουν σημαντική θέση στην επικαιρότητα.

Οι λαοί της περιοχής προσμένουν από τους ηγέτες να βελτιώσουν τις συνθήκες διαβίωσης. Στο πλαίσιο αυτό σχεδόν όλοι οι πολιτικοί ηγέτες στα Βαλκάνια στα μηνύματα που δίνουν υπόσχονται τη βελτίωση της οικονομίας την προσεχή περίοδο.

Το 1910 το κατακεφαλήν εθνικό εισόδημα στην Γερμανία δεν ξεπερνούσε το διπλάσιο εκείνου στις βαλκανικές χώρες. Η διαφορά σήμερα είναι 7πλάσια και 8πλάσια. Από την άλλη το ΑΕΠ σε δέκα βαλκανικές χώρες το 2013 σύμφωνα με υπολογισμούς του ΔΝΤ, αντιστοιχούσε στο 78% εκείνου της Τουρκίας. Ο αριθμός αυτός και μόνος του δείχνει μια πτώση στο βιοτικό επίπεδο στις βαλκανικές χώρες.

Υπάρχουν διάφορες αιτίες που κρύβονται πίσω από το χαμηλό βιοτικό επίπεδο στις βαλκανικές χώρες. Πρώτα από όλα οι πόλεμοι κατά την δεκαετία του 90 στη γεωγραφία της πρώην Γιουγκοσλαβίας προκάλεσαν μεγάλα οικονομικά πλήγματα στην περιοχή και την εξάντληση των πόρων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τις επενδύσεις. Για να δώσουμε ένα παράδειγμα μπορούμε να πούμε πως το άμεσο και έμμεσο κόστος του πολέμου στην οικονομία της Βοσνίας Ερζεγοβίνης υπολογίστηκε περί 115 δισεκατομμύρια δολάρια. Όταν τέλειωσε ο πόλεμος της Βοσνίας το ΑΕΠ στη χώρα αυτή αντιστοιχούσε μόνο στο 20% εκείνου της προπολεμικής περιόδου. Ενώ το κόστος της επέμβασης του ΝΑΤΟ στη Σερβία το 1999, ήταν 29.6 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι πόλεμοι της δεκαετίας του 90 στη πρώην γεωγραφία της Γιουγκοσλαβίας είχαν μεγάλη επιρροή και στη δημογραφική δομή. Οι πόλεμοι εκτός του ότι προκάλεσαν τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, 3 εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάστηκαν αν εγκαταλείψουν τις εστίες τους. Σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας Μεταναστών του ΟΗΕ, περιμένουν ακόμα λύση 450 χιλιάδες άνθρωποι στα δυτικά βαλκάνια που είναι σε καθεστώς προσφύγων ή ανθρώπων που εκτοπίστηκαν δια βίας.

Εκτός από πολέμους και συγκρούσεις και άλλοι ορισμένοι παράγοντες είχαν σαν αποτέλεσμα την οικονομική παρακμή στα Βαλκάνια. Η μη επαρκή ανάπτυξη ορισμένων ιδρυμάτων που θα εξασφάλιζαν την ομαλή λειτουργεία της ελεύθερης αγοράς οικονομίας, ο περιορισμός της οικονομικής ελευθερίας, οι μη αποδοτικές επενδύσεις, η μη λανθασμένη χρήση των δωρεών, η καθυστέρηση των ιδιωτικοποιήσεων, το γεγονός ότι δόθηκε προτεραιότητα στους πολιτικούς στόχους και όχι στους οικονομικούς, ήταν παράγοντες που καθυστέρησαν την οικονομική ανάπτυξη στα Βαλκάνια. Άλλωστε αν και οι χώρες όπως Ρουμανία, Βουλγαρία, και Αλβανία ήταν εκτός της περιπέτειας πολέμων, δεν μπόρεσα να επιλύσουν το πρόβλημα χαμηλού βιοτικού επιπέδου, εξαιτίας της πολιτικής και οικονομικής αστάθειας που αντιμετωπίζουν επί χρόνια.

Η περίοδος 2000 με 2008 ήταν τα χρόνια οικονομικής αναζωογόνησης στα Βαλκάνια. Την περίοδο αυτή ο μέσος όρος οικονομικής μεγέθυνσης στα Βαλκάνια ήταν γύρω στα 5 %. Από το 2009 οι επιρροές της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης άρχισαν αν γίνονται αισθητές και στα Βαλκάνια. Για να καταλάβουμε καλύτερα το επίπεδο του βιοτικού επιπέδου στις βαλκανικές χώρες, θα ήταν ωφέλιμο να κάνουμε μια σύγκριση του ΑΕΠ που υπολογίζεται βάσει την αγοραστική δύναμη , με εκείνο στις 27 χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο μέσος όρος του κατά κεφαλήν ΑΕΠ των βαλκανικών χωρών, πλην της Ελλάδας, το 2013 αντιστοιχούσε στο 40% των 27 χωρών μελών της ΕΕ. Όπως φαίνεται οι βαλκανικές χώρες κατέχουν, κατά 60% μειωμένο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε σύγκριση με τις χώρες της ΕΕ.

Δεν υπάρχει ομοιογενής εικόνα και μεταξύ των βαλκανικών χωρών από άποψη του κατακεφαλήν ΑΕΠ. Για παράδειγμα το 2013 τα έσοδα του ΑΕΠ στη Ρουμανία αντιστοιχούσε στο 45 % του συνολικού ΑΕΠ σε 9 βαλκανικές χώρες. Από τη άλλη σαν κοιτάξουμε στα ποσοστά των βαλκανικών χωρών στο συνολικό ΑΕΠ, βλέπουμε ότι το 31 % ανήκει στη Ρουμανία, το 29% στην Ελλάδα, το 11% στη Βουλγαρία, το 9 % στη Σερβία και το 8 % στην Κροατία. Ενώ μοιράζονται μεταξύ το υπόλοιπο 12% του ΑΕΠ οι χώρες όπως Κόσοβο, Μαυροβούνιο, Μακεδονία, Αλβανία και Βοσνία- Ερζεγοβίνη.

Εξαιτίας του χαμηλού βιοτικού επιπέδου στα Βαλκάνια, οι πολιτικοί ηγέτες στις συγκεκριμένες χώρες πρέπει να αποφεύγουν βραχυπρόθεσμες και προσωρινές λύσεις και να προτιμήσουν πολιτικές που σκοπεύουν υψηλά ποσοστά μεγέθυνσης.

TRT WORLD