Avrupa’nın elektrik sistemi sıcak ve kurak yazla sınandı

Avrupa’da bu yaz etkili olan aşırı sıcaklar ve kuraklık, kıtanın elektrik sistemindeki kırılganlıkları gözler önüne serdi. 40 dereceyi aşan sıcaklıklar klima kullanımını ve elektrik talebini artırırken, düşük nehir seviyeleri nükleer, termik ve hidroelektrik üretimini baskıladı.

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’in verilerine göre, haziran sonu ve temmuz başındaki sıcak hava dalgaları sırasında günlük elektrik talebi, 13-19 Haziran haftasına kıyasla İtalya’da yüzde 28, Macaristan’da yüzde 23, Fransa’da yüzde 14 ve İspanya’da yüzde 13 arttı.

Kuraklık elektrik üretimini de vurdu

Artan talebin yanı sıra nehirlerdeki su seviyelerinin düşmesi, özellikle nükleer ve termik santrallerin soğutma sistemlerinde sorunlara yol açtı.

Fransa’da 12 Temmuz itibarıyla nükleer enerji kapasitesinin yüzde 43’ü kullanılamaz hale geldi. Macaristan ve Romanya’da Tuna Nehri’ndeki rekor düşük su seviyeleri nükleer santrallerin üretimini önemli ölçüde azalttı.

Romanya’daki Cernavoda Nükleer Güç Santrali’nin iki reaktörü devre dışı kalırken, Macaristan’daki Paks Nükleer Güç Santrali’nde üretim kademeli olarak düşürüldü ve bazı üniteler yetersiz soğutma suyu nedeniyle geçici olarak kapatıldı.

İngiltere’de 5 doğal gaz santralindeki üretim düşüşü 2,5 gigavatlık kapasiteyi devre dışı bırakırken, İtalya’da Po Nehri’ndeki düşük su seviyeleri termik santrallerin yaklaşık üçte birini etkiledi.

Polonya’da ise su seviyelerindeki düşüş yaklaşık 1,3 gigavatlık kömür santrali kapasitesinin devre dışı kalmasına neden oldu.

Hidroelektrikte son 10 yılın en düşük seviyesi

Kuraklık hidroelektrik üretimini de sert biçimde etkiledi.

Avrupa Birliği’nin hidroelektrik üretimi mayıs, haziran ve temmuz aylarında son 10 yılın en düşük seviyesinde gerçekleşti. Temmuz ayında AB’nin hidroelektrik üretiminin yüzde 90’ından fazlasını sağlayan en büyük 8 üreticiden 7’sinin üretimi, son 5 yıllık ortalamanın altında kaldı.

Hidroelektrikteki düşüş ile nükleer ve termik santrallerde yaşanan üretim kısıtlamalarının aynı döneme denk gelmesi, bazı Avrupa elektrik piyasalarında arz baskısını artırdı.

Elektrik fiyatlarında sert yükseliş

Arz tarafındaki sorunlar ve artan talep elektrik fiyatlarına da yansıdı.

Haziran sonu ve temmuz başındaki günlük ortalama elektrik fiyatları, 13-19 Haziran haftasına göre Macaristan’da yüzde 119, Fransa’da yüzde 44, İtalya’da yüzde 13 ve İspanya’da yüzde 7 yükseldi.

Avrupa Birliği Komisyonu da 11 Ağustos’ta kuraklık ve düşük nehir seviyeleri nedeniyle Avrupa elektrik arzındaki durumun sıkışık olduğuna dikkat çekti.

Güneş enerjisi gündüz yükünü hafifletti

Sıcak hava dalgaları sırasında güneş enerjisi üretimi ise diğer kaynakların aksine arttı.

Fransa ve Macaristan’da günlük ortalama güneş enerjisi üretimi yüzde 17, İspanya’da yüzde 5 yükseldi. AB genelinde güneş enerjisi üretimi haziranda 52 teravatsaat, temmuzda ise 55 teravatsaatle rekor seviyelere ulaştı.

Güneş enerjisi her iki ayda da AB’nin toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 25’ini karşıladı.

Ancak güneş üretiminin akşam saatlerinde hızla düşmesi, özellikle soğutma talebinin yüksek olduğu saatlerde enerji depolama ve esnek üretim kapasitesinin önemini artırdı.

Ember’den depolama ve sistem uyarısı

Ember Kıdemli Analisti Chris Rosslowe, aşırı sıcakların kuraklıkla birleşmesinin elektrik üretim kaynakları üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu belirtti.

Rosslowe, soğutma ihtiyacı yüksek termik santrallerin sıcak hava dalgalarında kesintilere karşı en kırılgan tesisler arasında bulunduğunu ifade ederek, AB’de hidroelektrik üretiminin temmuz ayında son 10 yılın en düşük seviyesine indiğine, Macaristan ve Romanya’da ise benzeri görülmemiş nükleer üretim kesintileri yaşandığına dikkat çekti.

Güneş enerjisindeki artışın Avrupa elektrik şebekelerinin istikrarına katkı sağladığını belirten Rosslowe, daha yüksek fiyat artışlarının özellikle akşam saatlerinde görüldüğünü ve bunun enerji sistemindeki esneklik ve depolama eksikliğini ortaya koyduğunu söyledi.

Avrupa enerji sistemini sıcak geleceğe hazırlamalı

Rosslowe, Avrupa’nın elektrik sisteminin gelecekte daha sık ve daha şiddetli sıcak hava dalgaları yaşanacağı varsayımıyla yeniden planlanması gerektiğini vurguladı.

Termik santrallerin kullanılabilirliğine ilişkin mevcut varsayımların güncellenmesi gerektiğini belirten Rosslowe, güneş enerjisinin gündüz ürettiği elektriğin akşam saatlerine taşınabilmesi için depolama kapasitesinin artırılması çağrısında bulundu.

Rosslowe, enerji depolamanın düşük maliyetli güneş enerjisini akşam saatlerinde kullanılabilir hale getirerek soğutma talebiyle arzı daha iyi eşleştirebileceğini ve pahalı, kırılgan termik üretime bağımlılığı azaltabileceğini ifade etti.

Avrupa’nın bu yaz yaşadığı deneyim, iklim kaynaklı aşırı hava olaylarının enerji güvenliği açısından giderek daha belirleyici bir risk haline geldiğini ortaya koydu.

Kaynak:AA