Uluslararası hukuka Nobel Barış Ödülü: Navi Pillay’in insan hakları mücadelesi

Nobel komitesi, Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese’yi ödüllendirme cesareti gösteremedi. 2026 Nobel Barış Ödülü’nün Güney Afrikalı hukukçu ve eski BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Navi Pillay’e verilmesi, uluslararası hukuk ve insan hakları mücadelesi açısından önemli bir tercih olarak değerlendirildi.

Norveç Nobel Komitesi, geçen yılki tartışmalı tercihinin ardından bu yıl Nobel Barış Ödülü’nü uluslararası hukuk ve insan hakları alanında uzun yıllara dayanan çalışmalarıyla tanınan Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay’e verdi. Birleşmiş Milletler (BM) eski İnsan Hakları Yüksek Komiseri Pillay, ödüle “barışı ve uluslararası hukuku geliştirme çabaları” nedeniyle layık görüldü.

Ancak ödülün açıklanması, Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese’nin neden seçilmediği yönündeki tartışmaları da beraberinde getirdi. Ödüle aday gösterilen Albanese’nin Filistinlilerin haklarına ilişkin çalışmalarıyla öne çıktığına dikkat çekilirken, komitenin bu tercihi yapacak cesareti gösteremediği yönündeki eleştirilere de yer verildi.

İnsan hakları alanında güçlü bir kariyer

Bugün 85 yaşında olan Navi Pillay, Güney Afrika Yüksek Mahkemesi’nin ilk beyaz olmayan kadın yargıcı olarak tarihe geçti. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde (UCM) yargıçlık yapan Pillay, Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin başkanlığını da üstlendi.

Pillay, 2008-2014 yılları arasında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri olarak görev yaptı. Kariyeri boyunca insan haklarının korunması, uluslararası hukukun uygulanması ve uluslararası adalet mekanizmalarının güçlendirilmesi alanlarında çalışmalar yürüttü.

Ayrıca BM’nin işgal altındaki Filistin topraklarına ilişkin Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu’na başkanlık etti. Komisyon, Eylül 2025’te yayımladığı raporda İsrail’i Gazze Şeridi’nde Filistinlilere karşı soykırım işlemekle suçladı.

“Uluslararası hukuk düzeni büyük sınamalarla karşı karşıya”

Uluslararası Ceza Mahkemesi Başkanı Tomoko Akane, ödülün açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, uluslararası hukuk düzeninin ve hukukun üstünlüğünün ciddi sınamalarla karşı karşıya olduğu bir dönemde bu ödülün özel bir anlam taşıdığını belirtti.

Akane’nin açıklaması, özellikle ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yönelik sert tutumunun tartışıldığı bir dönemde dikkat çekti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve İspanya Başbakanı Pedro Sánchez de Pillay’i tebrik eden ilk uluslararası liderler arasında yer aldı.

Trump’a göndermeli espri

İnsan hakları alanındaki çalışmalarıyla tanınan Pillay’in ödül töreni sırasındaki esprili sözleri de dikkat çekti.

Pillay, alkışların sürmesi üzerine şakayla karışık, “Biraz daha alkışlamaya devam ederseniz belki bu ödülü Trump’la paylaşırım” dedi.

Bu sözler, uluslararası hukuk ve insan hakları konularındaki tartışmaların gölgesinde, törenin öne çıkan anlarından biri oldu.