Η έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας: η περίπτωση της Τουρκικής Μειονότητας

Πρόσφατα δόθηκαν στην δημοσιότητα στοιχεία σχετικά με τις τάσεις στις εξαγωγές προϊόντων που παράγονται στους νομούς της Ελλάδας. Εκεί διαπιστώνουμε αύξηση στις εξαγωγές στα προϊόντα που παράγονται σε Ροδόπη και Ξάνθη το 2015 σε σχέση με το 2014. 

Η Ροδόπη εξάγει κυρίως πλαστικές ύλες, βαμβάκι κ.ά., ενώ η Ξάνθη εξάγει βάτες και υφάσματα μη υφασμένα, σπάγκους, σχοινιά κ.ά. Στην κορυφή της λίστας των χωρών προορισμού των προϊόντων που παράγονται στην Ροδόπη βρίσκεται η Τουρκία, και στις πρώτες θέσεις ως χώρα προορισμού προϊόντων που παράγονται στην Ξάνθη.

Η αυξητική τάση στις εξαγωγές είναι αναμφισβήτητα ένα αισιόδοξο μήνυμα για την περιοχή. Το ερώτημα που τίθεται είναι σε τι ποσοστό τέτοιου είδους επιχειρηματικότητα αγγίζει τον πληθυσμό της Μειονότητας. Για να γίνουμε πιο ξεκάθαροι, είναι δεδομένο ότι από τη στιγμή που εισρέει χρήμα σε μία περιοχή, αυτό την καθιστά πλουσιότερη, ενδεχομένως οδηγεί και σε νέες θέσεις εργασίας. Μπορεί δηλαδή το οικονομικό όφελος να μην είναι άμεσο, αλλά έμμεσα επηρεάζεται το σύνολο του πληθυσμού.

Το 2007 το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής εξέδωσε ένα ενημερωτικό κείμενο πολιτικής στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος EUROREG που χρηματοδοτούνταν από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος της έρευνας ήταν να εξετάσει εάν τα μειονοτικά δικαιώματα και τα δικαιώματα στην περιφέρεια διαφοροποιούνται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, εάν δηλαδή οι αλλαγές που συμβαίνουν στις περιφέρειες προωθούν την οικονομική ενσωμάτωση των μειονοτήτων μέσα στο πλαίσιο της περιφερειακής ανάπτυξης και συμβάλλουν στην εξασθένηση της εθνικιστικής πολιτικής. 

Οι υπεύθυνες του προγράμματος κατέγραψαν διαφοροποίηση στην κατανομή των πόρων μεταξύ των «Χριστιανών του Νότου και των Μουσουλμάνων του Βορρά» και υπογράμμισαν την περιορισμένη συμμετοχή των μειονοτικών στα προγράμματα. Ως πιθανές αιτίες κατέγραψαν την κληρονομιά του κοινωνικοοικονομικού αποκλεισμού, καθώς και τις κοινωνικές ιδιαιτερότητες της μουσουλμανικής κοινότητας. Πιο συγκεκριμένα, «Λόγω της οικονομικής περιθωριοποίησής τους στο παρελθόν και της απασχόλησης τους κυρίως στον τομέα παραγωγής καπνού, οι περισσότεροι μειονοτικοί δεν έχουν το πρόσθετο ιδιωτικό κεφάλαιο που απαιτείται από τα προγράμματα. Επιπλέον, οι μειονοτικοί που κατοικούν στον ορεινό Βορρά δεν κατέχουν τίτλους ιδιοκτησίας γης, γεγονός που αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στα αναπτυξιακά προγράμματα».      

Ως πρωτεύον εμπόδιο στην συμμετοχή σε αναπτυξιακά προγράμματα καταγράφεται η έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας. Η περιοχή της Θράκης είναι η μοναδική περιοχή της Ελλάδας όπου εντοπίζεται έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας σε ολόκληρα χωριά, ακόμα και σε οικίες εντός των αστικών κέντρων.

Το χαρακτηριστικό αυτό συνδέεται άμεσα με την παρουσία της Τουρκικής Μειονότητας διότι η έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας οφείλεται σε απαγορεύσεις και διοικητικές ενοχλήσεις του παρελθόντος. Τότε κυρίαρχο στην περιοχή ήταν το δόγμα του διωγμού, να εξαναγκαστεί ο τουρκικός πληθυσμός με τον έναν ή τον άλλον τρόπο να εγκαταλείψει την περιοχή, να μετακινηθεί, να μειωθεί αριθμητικά.

Στο πλαίσιο αυτό στο στόχαστρο μπήκε και η ιδιοκτησία. Με απλά λόγια, η έννοια του τόπου, το δέσιμο και οι συναισθηματικοί δεσμοί κάθε ανθρώπου, κάθε οικογένειας με τον τόπο καταγωγής του έχουν να κάνουν και με την έννοια της ιδιοκτησίας. Όταν πλήττεται αυτή η έννοια με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο, ο άνθρωπος αισθάνεται ‘ξεριζωμένος’.

Έτσι και η απαγόρευση στην έκδοση τίτλων ιδιοκτησίας για τους Τούρκους της Θράκης αποτελούσε επί δεκαετίες μία απαγόρευση που έγινε καθεστώς με το πέρασμα του χρόνου και φτάσαμε σήμερα, ακόμα και μετά την ανακήρυξη της ισονομίας και ισοπολιτείας, μετά την άρση των διοικητικών ενοχλήσεων και απαγορεύσεων για τα μέλη της Μειονότητας να μιλάμε για το σύνολο του ορεινού όγκου στην Ροδόπη και την Ξάνθη, αλλά και ολόκληρες γειτονιές μέσα στα αστικά κέντρα όπου δεν υπάρχουν τίτλοι ιδιοκτησίας.

Φυσικά, εκτός από την προσωπική και οικογενειακή ζωή, η έλλειψη τίτλων αποτελεί τροχοπέδη και σε άλλους τομείς, όπως είναι η συμμετοχή σε αναπτυξιακά προγράμματα. Πώς μπορεί ένας πολίτης να ενταχθεί σε οποιοδήποτε πρόγραμμα χρηματοδοτούμενο από εθνικούς ή ευρωπαϊκούς πόρους, όταν διεκδικεί χρηματοδότηση για ένα κτίσμα του οποίου αμφισβητείται το ιδιοκτησιακό καθεστώς; Για τον ίδιο λόγο δεν μπορούν να γίνουν αγοραπωλησίες ή μεταβιβάσεις παρά μόνο με κληρονομιά.

Το θέμα απασχόλησε το Κοινοβούλιο σχετικά πρόσφατα με ερωτήσεις που κατέθεσαν βουλευτές της Μειονότητας. Σταθμός στην ιστορία της έλλειψης τίτλων ιδιοκτησίας μπορεί να θεωρηθεί ο Νέος Οικοδομικός Κανονισμός που ψηφίστηκε τον Απρίλιο του 2012 από την Βουλή των Ελλήνων και συμπεριέλαβε διάταξη που προέβλεπε μείωση σε ποσοστό 20% επί του ειδικού προστίμου για τα αυθαίρετα που θα καταβάλλουν τα μέλη της Μειονότητας της Θράκης που είναι εγγεγραμμένοι στα Μητρώα Αρρένων και τα δημοτολόγια δήμου ή κοινότητας για την υπαγωγή στη ρύθμιση της κύριας και μοναδικής τους κατοικίας. 

Σε αυτήν την περίπτωση μιλάμε για μία ευνοϊκή ρύθμιση, δυστυχώς ωστόσο δεν έχουν προκύψει και δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα με τα οποία θα μπορούσαμε να μιλάμε για ουσιαστική ή μη λύση σε ένα υπαρκτό και χρόνιο πρόβλημα. Δεν γνωρίζουμε τι ποσοστό μελών της Μειονότητας έκανε χρήση αυτής της ρύθμισης και τι ποσοστό επωφελήθηκε από αυτήν. Συνεπώς, δεν γνωρίζουμε κατά πόσο άλλαξε ο χάρτης της αυθαίρετης δόμησης στην Θράκη.

Η έλλειψη τίτλων ιδιοκτησίας συνεχίζει να αποτελεί ένα κατάλοιπο του παρελθόντος που βαραίνει τους Τούρκους της Θράκης και επηρεάζει πτυχές της ζωής τους. Συμπεριλαμβάνεται στις διοικητικές ενοχλήσεις και απαγορεύσεις που δεν αποκαταστάθηκαν ποτέ και συνέχισαν εκ των πραγμάτων, σιωπηρά να υφίστανται. Κι ότι συνεπάγεται αυτής της κατάστασης, όπως για παράδειγμα τα φοβικά σύνδρομα που συνοδεύουν αυτές τις καταστάσεις.

Όταν συζητήθηκε στη Βουλή η διάταξη για την μείωση του προστίμου η συνεδρίαση ήταν θυελλώδης. Ανάμεσα σε άλλα τέθηκαν από βουλευτές τα εξής θέματα «Θα έρθουν καραβάνια από την Τουρκία για να εγκατασταθούν στην Ελλάδα και εσείς νομίζετε ότι θα πάρετε ψήφους», ή «Είναι δυνατόν να λέτε ότι ένας πολίτης, Έλλην της Θράκης ο οποίος είναι μουσουλμάνος και είναι πάμπλουτος θα πληρώσει το 20% του προστίμου, ενώ δίπλα, ο πένης, ο οποίος έχει την ατυχία να είναι χριστιανός, θα το πληρώσει αυτούσιο;» και ακόμα «να είναι όλοι οι Έλληνες ίσοι απέναντι στον νόμο».

Οι τοποθετήσεις αυτές μόνο άγνοια μπορεί να δηλώνουν, άγνοια της τοπικής ιστορίας, άγνοια των χαρακτηριστικών της Μειονότητας η οποία άγνοια μάλιστα συνοδεύεται από φαντασιακούς φόβους του τύπου ότι θα έρθουν καραβάνια από την Τουρκία. Και μπορεί να μην υπάρχουν αριθμητικά δεδομένα, αλλά σίγουρα με την ψήφιση της διάταξης δεν αυξήθηκε η μεταναστευτική κίνηση από την Τουρκία προς τη Θράκη, ενώ ακόμα και σήμερα παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο αποκαταστάθηκε το πρόβλημα της έλλειψης τίτλων ιδιοκτησίας.

ΠΗΓΗ