B-Healthy
B-Healthy

TARİHTE BU HAFTA: 30 OCAK-5 ŞUBAT

30 Ocak 1885: Bulgar Prensliğinde eğitime düzenleme. Bulgar Prensliği, ülkede eğitimi yeniden düzenlemek amacıyla “Kamu ve Özel Okullar Kanunu”nu çıkardı. Kanun

Tarih 29 Ocak 2019
TARİHTE BU HAFTA: 30 OCAK-5 ŞUBAT

30 Ocak 1885: Bulgar Prensliğinde eğitime düzenleme. Bulgar Prensliği, ülkede eğitimi yeniden düzenlemek amacıyla “Kamu ve Özel Okullar Kanunu”nu çıkardı. Kanunla Türk okullarına özel okul yani azınlık okulu statüsü verildi. Bu statü, tüm baskılara rağmen 1960’lı yılların başına kadar sürdü. Todor Jivkov iktidarında tüm Türk okulları kapatıldı.

30 Ocak 1923: Mübadele Antlaşması imzalandı. Sözleşmeye göre mübadele, 18 Ekim 1912 ile 30 Ocak 1923 tarihleri arasında meydana gelen tüm göçleri ve nüfus hareketlerini kapsamaktadır. 1926 Yunanistan nüfus sayımına göre, Anadolu’dan yaklaşık 1.104.216 kişi bu ülkeye göç etmiştir. Fakat bu sayının sadece 187 binini anlaşmadan sonra gidenler oluşturmaktadır. Geri kalan büyük çoğunluğu ise Türk Kurtuluş Savaşı’nda işgalci Yunan ordusuyla işbirliği yapan ve bundan dolayı kaçan Rumlar meydana getirmektedir. Yine istatistiklere göre anlaşmadan sonra gelen Türklerin sayısı yaklaşık 480 bindir. Fakat 18 Ekim 1912 ile 30 Ocak 1924 yılları arasında gelen Türkler de buna dâhil edildiğinde bu sayının çok daha yüksek olacağı kesindir.

30 Ocak 1930: Yugoslav Krallığı’ndan anti demokratik uygulama. Yugoslav Krallığı, çıkardığı “İslam Din Cemaati ile İlgili Kanun”la, bu azınlığın dinsel, eğitimsel ve vakıflarla ilgili özerkliğini ortadan kaldırdı. Ardından 1931’de uygulanan ve kolonizasyon ve tarım reformları ile Müslümanlar yani Türkler üzerinde uygulanan baskılar iyice artar.

31 Ocak 1878: Edirne ateşkes Antlaşması imzalandı. Osmanlı Devletiyle Rusya arasında imzalanan anlaşmayla Balkanların tek hâkimi artık Rusya’dır. Fakat Rusya ve Bulgar komitacılar rahat değildir. Çünkü Rodoplarda yaşayan Türklerin direnişi Rus güçlerini zor durumda bırakacak hem Petersburg’un hem de Sofya’nın hesaplarını bozacaktır.

31 Ocak 1946: Yugoslavya Federasyonu kuruldu. Kabul edilen anayasayla federasyon, altı cumhuriyet ve iki özerk bölgeden oluştu. Federasyonu, adına yakışır biçimde, sadece Yugoslav yani Güney Slav haklarının kurduğu cumhuriyetler oluşturdu. Boşnaklar, sadece büyük M harfiyle Müslüman halk olarak tanındı. Bu arada yeni rejim ayrıca Müslümanların haklarını savunmaya çalışan “Genç Müslümanlar” isimli örgütü yasakladı.

31 Ocak 1989: Bulgaristan’da demokratik mücadele. Todor Jivkov iktidarının baskılarına karşı Türkler, haklarını korumak amacıyla harekete geçtiler. Avni Veli başkanlığında kurulan Viyana 89 A örgütünün öncelikli bir amacı vardı. Bu da Bulgaristan’da asimilasyonun durdurulması ve gerçek anlamda demokrasinin kurulmasıydı.

1 Şubat 1991: ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Yıllık İnsan Hakları Raporu’nda Yunanistan’a eleştiri. Raporda Atina daha çok vatandaşlık konusunda ayrımcılık yapmakla ve vatandaşlıktan çıkarılanlara temyiz hakkı tanımamakla suçlandı.

3 Şubat 1830: Londra Protokolü imzalandı. İngiltere, Rusya ve Fransa imzaladıkları protokol ile Yunanistan’ın bağımsızlığını ilan ettiler. Osmanlı Devleti de bu devletlerin baskısıyla 1832'de Yunanistan’ın bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı.

3 Şubat 1934: ''Balkan Paktı'' imzalandı. Atina’da imzalanan anlaşmanın taraflarını Türkiye, Romanya, Yunanistan ve Yugoslavya oluşturdu. Revizyonist politikalar izleyen Bulgaristan, anlaşmanın dışında kaldı.

4 Şubat 1991: Yunanistan’da 24 Aralık 1990’da kabul edilen "Batı Trakya’da Müftülük Müessesesi ve İlahiyat Okulu Kurulmasına İlişkin Esasları Düzenleyen Kanun Hükmünde Kararname" yayımlanarak yürürlüğe girdi. Fakat Batı Trakya Türklerini Müslüman Yunanlılar haline getirmeyi amaçlayan bu yasa, yürürlükte olmasına karşın gösterilen tepkiler üzerine uygulamaya konulamadı.

5 Şubat 1987: Yunanistan’dan basın özgürlüğüne darbe. Azınlığın sorunlarının gündeme getirilmesini istemeyen Atina, basına azınlıklar konusunda sansür getirdi. Bir başka deyişle devletin azınlık politikasına aykırı yayınlar yasaklandı.

5 Şubat 1994: Bosna’da katliam. Saraybosna’da Sırp milisler tarafından pazaryerine atılan havan mermisinin patlaması sonucu 68 kişi öldü, 200’e yakın kişi de yaralandı.

-- --- --

29 Ocak’lar: Batı Trakya Türkünün “Milli Direniş” destanı

Batı Trakya Türk Azınlığı, 29 Ocak 1988 tarihinde, Yunan devletinin milli kimliği inkâr etmesine, antidemokratik uygulamalara, sindirme ve asimile etme politikalarına dur demek için binlerce kişiyle sokaklara dökülmüş ve sesini tüm dünyaya haykırarak “Milli Direniş” destanını yazmıştır.

29 Ocak 1988: Azınlığın tarihe yazdığı Milli Direniş sürecinde yaşananlar

Batı Trakya’da binlerce Türk’ün 29 Ocak 1988 yılında Milli Direnişe geçerek Yunan devletinin baskıları ve uygulamalarını bütün dünyaya haykırması azınlık tarihinde dönüm noktası olmuştur.

29 Ocak’ları tetikleyen kıvılcım 4 Kasım 1987’de Yunanistan Yargıtay'ının, “Batı Trakya’da Türk yoktur” gerekçesiyle Batı Trakya Türk Öğretmenler Birliği ve Gümülcine Türk Gençler Birliği”nin kapatılması kararını onamasıdır. Yargıtay’dan karar 4 Kasım’da çıkmasına rağmen Batı Trakya Türk Azınlığı kararı ancak 5 Ocak 1988 tarihinde öğrenmesi ve Yunan devletinin “Türk kimliği inkâr” etmesi haksızlıklardan bıkan Batı Trakya Türk Azınlığı’nın tepkilerini daha da arttırmıştır. Azınlık Yüksek Kurulu, Türk kimliğini inkâr eden Yunan devletinin uygulamalarını protesto etmek ve dünyaya duyurmak amacı ile 26 Ocak’ta yaptığı toplantıda 29 Ocak 1988 günü Cuma namazından sonra Gümülcine Eski Camii’nden Valilik Konağı’na kadar bir yürüyüş düzenleme kararı aldı. Bu karar, devlet mercilerine de bildirildi. Yunanistan bu yürüyüşe izin vermedi ve Gümülcine radyosundan Türklerin yürüyüş için toplanmasının yasaklandığını hem Yunanca hem de Türkçe duyuruldu.

Ancak, Batı Trakya Türk Azınlığı, Yunan devletinin baskılarını dünyaya duyurmakta kararlıydı. Bu nedenle, radyodan duyurulan yasağa, yollarda kurulan polis barikatlarına rağmen İskeçe’den ve Meriç’ten binlerce Türk Gümülcine’ye akın etti. Yürüyüşü durdurmak için Eski ve Yeni Camii ibadete kapatıldı, bununla birlikte Kavala’dan Gümülcine’ye polis takviyesi yapıldı. Gümülcine’ye ulaşan ve şehrin girişlerinde polis barikatlarına takılan Türklerin sayısı 20 bin’e yakındı. Devlet yetkilileri, göstericilerin dağılmasını istedi. Bağımsız Milletvekili Ahmet Faikoğlu toplanan kalabalığa yaptığı konuşmadan sonra kalabalık dağılmaya başladığı sırada bazı Türklerin polis tarafından tutuklandığı haberlerinin gelmesiyle gösteri yürüyüşe dönüştü. Yürüyüşte birçok azınlık ferdi dövüldü, şiddete maruz kaldı ve tutuklandı.

29 Ocak 1990: Azınlık insanına şiddet ve 400 iş yerinin yerle bir edilmesi

1988 yılındaki gösterilerle Batı Trakya Türk Azınlığı Yunan devletinin baskılarına, sindirme politikalarına tepkisini gösterdiyse de devlet politikasını değiştirmedi, baskılarını devam ettirdi.

Azınlık Yüksek Kurulu, 29 Ocak 1990 yılında, Ocak 1988’de yaşananları anmak için Eski Cami’de mevlit düzenleme kararı aldı. Azınlığın önde gelenleri toplumu düzenlenecek anma etkinliği konusunda haberdar etmeye çalıştığı 28 Ocak'ta Yunan yerel radyolarından gerçekle ilgisi olmayan bir haber yayıldı. Bu haber, hastanede bir Yunanlı’nın bir Türk tarafından öldürüldüğü yönündeydi. Bu tamamen 29 Ocak anma etkinliğini engellemeye yönelik gerçek dışı bir haberdi. Haberle birlikte Gümülcine-Maronia Kilisesi Metropoliti Damaskinos’un etkinliği engellemeye yönelik Yunanlılara yaptığı çağrı anma gününde olayların büyümesine neden oldu. Türkler mevlit için Eski Camii’nde toplandığı sırada Yunanlılar gruplar halinde Türklerin kahvehanelerine ve dükkânlarına taşlarla sopalarla zarar veriyordu. Yapılan saldırıları duyan Türkler sığınmak için Eski Cami’den Gümülcine Türk Gençler Birliği’ne girmek istedi ancak polisler buna izin vermedi. Polisler bir yandan Türklerin GTGB’ne gitmelerini engellerken, diğer taraftan ise azınlık iş yerlerine verilen zararları görmezden geldi. 1000’e yakın kişiden oluşan saldırganlar olaylarda 400 iş yerine saldırarak zarar verdi. Azınlık iş yerlerine yapılan saldırılar büyük maddi hasarlara yol açtı.

Batı Trakya Müslüman Türk Azınlığı 29 Ocak 1988 ve 29 Ocak 1990'ı tarihe yazdı. Yaşanan bu olaylarda azınlık omuz omuza geldi. Birlik beraberliği en güzel şekilde ortaya koydu ve Yunan devletine dur demeye çalıştı. 29 Ocak 1988 ve 29 Ocak 1990 Batı Trakya Türk Azınlığı’nın Milli Direnişini simgeleyen gurur duyduğu günler oldu. Yaşanan olaylardan tam 32 yıl geçmesine rağmen ve 29 Ocak’lar hakların alınması için azınlık açısından dönüm noktaları olmuşsa da, azınlık halen bazı hakların haricinde çoğu haklarını alamadı ve Yunan devleti antidemokratik uygulamalarına birçok alanda hız kesmeden devam ediyor.

Benzer Haberler
Millet gazetesi logo
© 2022 Millet
KÜNYE
MİLLET MEDİA O.E.
BİLAL BUDUR & CENGİZ ÖMER KOLLEKTİF ŞİRKETİ
Genel Yayın Yönetmeni: Cengiz ÖMER
Yayın Koordinatörü: Bilal BUDUR
Adres: Miaouli 7-9, Xanthi 67100, GREECE
Tel: +30 25410 77968
E-posta: info@milletgazetesi.gr
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
MİLLET MEDİA O.E.
ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ & ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ Ο.Ε.
Υπεύθυνος - Διευθυντής: ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ
Συντονιστής: ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ
Διεύθυνση: ΜΙΑΟΥΛΗ 7-9, ΞΑΝΘΗ 67100
Τηλ: +30 25410 77968
Ηλ. Διεύθυνση: info@milletgazetesi.gr