B-Healthy
B-Healthy

Η Δημοκρατία της Γκιουμουλτζίνας (1913) και η Τουρκική Δημοκρατία της Δυτικής Θράκης (1920)

«Ύψωσαν την σημαία της Ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης», «Φωτογραφήθηκαν με φόντο την σημαία της Ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης» είναι ορισμένοι από τους τίτλους που δια

Η Δημοκρατία της Γκιουμουλτζίνας (1913) και η Τουρκική Δημοκρατία της Δυτικής Θράκης (1920)

«Ύψωσαν την σημαία της Ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης», «Φωτογραφήθηκαν με φόντο την σημαία της Ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης» είναι ορισμένοι από τους τίτλους που διαβάζουμε κατά καιρούς σε άρθρα που επιχειρούν να αποδώσουν προκλητική συμπεριφορά σε μέλη της Τουρκικής Μειονότητας. Στο παρελθόν μάλιστα το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα της Χρυσής Αυγής εξαπέλυσε ύβρεις και κατηγορίες μέσα στο Κοινοβούλιο εναντίον μειονοτικού βουλευτή τον οποίο αποκάλεσαν «πράκτορα» επιδεικνύοντας φωτογραφία από επίσκεψή σε Σύλλογο όπου στον τοίχο απεικονιζόταν η εν λόγω σημαία.

Οι σημαίες είναι από τα πιο ισχυρά σύμβολα που συνθέτουν την ταυτότητα των σύγχρονων εθνών κρατών. Πολύς λόγος γίνεται για μία σημαία τη στιγμή που είναι βέβαιο ότι ο περισσότερος κόσμος αποδίδει χαρακτηρισμούς με μεγάλη ευκολία χωρίς να γνωρίζει την ιστορία του συγκεκριμένου συμβόλου. 

Η συζήτηση για την σημαία της ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης θα μας πάει πίσω στην προηγούμενη εκπομπή, ώστε να ξεδιπλώσουμε το κουβάρι της ιστορίας εκεί που το αφήσαμε, στις αρχές του 20ου αιώνα. Θα συζητήσουμε λοιπόν στη σημερινή μας εκπομπή για δύο πρωτοβουλίες συγκρότησης ανεξάρτητων κρατιδίων στην περιοχή της Δυτικής Θράκης στις οποίες πρωταγωνίστησαν και συμμετείχαν και μέλη της Μειονότητας.

Τον Αύγουστο του 1913 υπογράφεται η Συνθήκη του Βουκουρεστίου με την οποία η Δυτική Θράκη παραχωρείται στην Βουλγαρία. Αυτή η ενέργεια προκάλεσε την αντίδραση, την εξέγερση και την συσπείρωση ντόπιων Τούρκων και Ελλήνων που συσπειρώθηκαν, οργανώθηκαν σε ομάδες και οδηγήθηκαν στις 25 Σεπτεμβρίου 1913 στην ανακήρυξη της Ανεξάρτητης Κυβέρνησης Δυτικής Θράκης, ευρέως γνωστή με το όνομα «Δημοκρατία της Γκιουμουλτζίνας». Κύριο αίτημα ήταν η αυτονόμηση της Δυτικής Θράκης από τον βουλγαρικό ζυγό.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν υπέγραψε και δεν δεσμευόταν από την Συνθήκη του Βουκουρεστίου. Υποστήριξε την εξέγερση των κατοίκων στέλνοντας αντάρτικες ομάδες και στρατό μεταμφιεσμένους σε χωρικούς. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος από την άλλη πλευρά είχε δεσμευτεί με την υπογραφή του να τηρήσει τα συμφωνηθέντα της Συνθήκης του Βουκουρεστίου, αλλά όπως όλα δείχνουν δεν εναντιώθηκε στο εγχείρημα. Εντυπωσιάζει η ταχύτατη μεταστροφή στις σχέσεις Ελλάδας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας όπου ήταν μέχρι πολύ πρόσφατα εχθροί και ήρθαν από κοινού σε συνεργασία στρεφόμενοι εναντίον του Βούλγαρου κατακτητή.

Είχε προηγηθεί η δημιουργία του Τουρκικού Κομιτάτου της Θράκης και της Προσωρινής Κυβέρνησης της Δυτικής Θράκης με κοινό στόχο την αυτονομία της περιοχής. Το Τουρκικό Κομιτάτο έχαιρε στρατιωτικής ενίσχυσης από την πλευρά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πρόεδρος ορίστηκε ο Hafiz Salih Mehmetoglu.Υπήρχε ευρεία διακοινοτική στήριξη, αποδοχή και εκπροσώπηση σε αυτήν όλων των κοινοτήτων, δηλαδή των Τούρκων, των Ελλήνων, των Εβραίων και των Αρμενίων. Η προσωρινή διοίκηση οργανώθηκε άμεσα και απέκτησε κοινοβούλιο, διοικητικές υπηρεσίες, δικαστήρια, οργανώθηκε η συλλογή φόρων. Απέκτησε και σημαία που δεν είναι άλλη από την σημαία που αναφέραμε στην αρχή του άρθρου.

Όταν οι πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία με αντικείμενο την εφαρμογή των όρων της Συνθήκης του Βουκουρεστίου και την από κοινού συμφωνία με την Βουλγαρία για τον καθορισμό των μεταξύ τους συνόρων έγιναν ασφυκτικές, η Οθωμανική Αυτοκρατορία ζήτησε από τα ηγετικά στελέχη της Προσωρινής Διοίκησης να διαλύσουν το εγχείρημα. Τότε ήταν που ο Esref Kuscubasi και ο Suleyman Askeri δυσαρεστημένοι με αυτήν την εξέλιξη προέβησαν στην ανακήρυξη της Δημοκρατίας της Γκιουμουλτζίνας ως συνέχεια της προσωρινής διοίκησης. Βασικό αίτημα παρέμεινε η αυτονόμηση της περιοχής.

Η συμφωνία μεταξύ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και Βουλγαρίας τον Σεπτέμβριο του 1913 για καθορισμό των συνόρων ήταν το τελικό χτύπημα. Στις 20 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς διαλύθηκε η Δημοκρατία της Γκιουμουλτζίνας και ένας αριθμός 2000 στρατιωτικών στους οποίους προστέθηκαν και ντόπιοι Τούρκοι που είχαν πρωτοστατήσει στο κίνημα διέφυγαν προς την Ανατολική Θράκη.

Η δεύτερη απόπειρα δημιουργίας ανεξάρτητου κρατιδίου στην περιοχή άρχισε να ζυμώνεται την περίοδο της Διασυμμαχικής Διοίκησης υπό τον Γάλλο Στρατηγό Charpy (Σαρπύ), όταν η πλάστιγγα έγερνε στην παραχώρηση της Δυτικής Θράκης στην ελληνική κυριαρχία. Ανήσυχοι αυτήν την φορά οι Τούρκοι προσέγγισαν τους Βούλγαρους ώστε να δημιουργηθεί ένα αυτονομιστικό κίνημα που θα καταλήξει στην ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας της Δυτικής Θράκης με έδρα τα χωριό Οργάνη της ορεινής Ροδόπης στις 25 Μαΐου 1920 γνωστή και με την τούρκικη ονομασία Hemetli Hükümeti. Επικεφαλής του νέου κρατιδίου τέθηκε ο Pestereli Tevfik Bey, ενώ στην Κυβέρνηση που συγκροτήθηκε υπήρχε εκπροσώπηση εφτά (7) Τούρκων και τριών (3) Βούλγαρων. 

Το εγχείρημα αυτό παρόλο που έκανε προσπάθειες να συγκροτηθεί σε οργανωμένο μόρφωμα με κρατικούς μηχανισμούς και υπηρεσίες, κάτι αντίστοιχο δηλαδή αυτού που συνέβη με την Δημοκρατία της Γκιουμουλτζίνας, δεν τα κατάφερε με αποτέλεσμα να έχει χαρακτηριστικά περισσότερο αντάρτικου κινήματος. Με τη Συνθήκη της Λωζάννης η Τουρκία αποσύρθηκε από όποια στήριξη, ενώ οι πρωτοστάτες του κινήματος καταδικάστηκαν σε θάνατο, αλλά αργότερα τους δόθηκε αμνηστία και αναζήτησαν διέξοδο προς την Τουρκία. 

Πρόκειται για τις δύο πρωτοβουλίες αυτονόμησης της περιοχής στις οποίες πρωταγωνίστησαν και συμμετείχαν ενεργά οι Τούρκοι της Δυτικής Θράκης στις αρχές του 20ου αιώνα. Ένα παρόμοιο εγχείρημα είχαμε και στα τέλη του 19ου αιώνα, συγκεκριμένα με τη λήξη του Ρωσοτουρκικού Πολέμου και την υπογραφή της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου (3 Μαρτίου 1878). Οι κάτοικοι της ορεινής Ροδόπης δεν δέχτηκαν αβίαστα την βουλγάρικη κυριαρχία και διακήρυξαν στα μέσα Μαρτίου του 1878 το «Προσωρινό Τουρκικό Κράτος της Ροδόπης» το οποίο το καλοκαίρι του 1879 οργανώθηκε σε ανεξάρτητη και αυτόνομη δημοκρατία γνωστή ως «Δημοκρατία της Ταμράς» και εν τέλει διαλύθηκε το 1886.

Με την πτώση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την ανάδειξη των εθνών κρατών η περιοχή της Δυτικής Θράκης υπήρξε ένα πεδίο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ τριών κρατών,

της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας. Μέσα σε αυτό το τρίπτυχο οι ντόπιοι πληθυσμοί εξεγέρθηκαν, επιδίωξαν συμμαχίες, επαναστάτησαν, οργανώθηκαν σε κρατίδια και δημοκρατίες επιδιώκοντας την αυτονόμηση της περιοχής. Είναι μία περίοδος στην οποία πολλοί από τους ντόπιους Τούρκους που πρωταγωνίστησαν σε αυτά τα κινήματα θα αναδειχθούν σε ηγετικές φυσιογνωμίες της κοινότητας και θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο πολιτικό γίγνεσθαι της περιοχής και των μειονοτικών ζητημάτων.

Βιβλιογραφικές παραπομπές:

Vemund Aarbakke, 2000, Η Μουσουλμανική Μειονότητα της Θράκης (The Muslim Minority of Greek Thrace), αδημοσίευτη διδακτορική εργασία, University of Bergen

K. Featherstone, Δ. Παπαδημητρίου, Α. Μαμαρέλης, Γ. Νιάρχος, Οι Τελευταίοι Οθωμανοί: Η μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης 1940-1949, Αθήνα: Αλεξάνδρεια

Β. Ωρμπάκε, Β. Κουτσούκος, Γ. Νιάρχος, 2015, Εκσυγχρονισμός εναντίον παράδοσης: η διείσδυση της κεμαλικής ιδεολογίας στη Μουσουλμανική Μειονότητα της Θράκης.


ΠΗΓΗ

Millet gazetesi logo
© 2022 Millet
KÜNYE
MİLLET MEDİA O.E.
BİLAL BUDUR & CENGİZ ÖMER KOLLEKTİF ŞİRKETİ
Genel Yayın Yönetmeni: Cengiz ÖMER
Yayın Koordinatörü: Bilal BUDUR
Adres: Miaouli 7-9, Xanthi 67100, GREECE
Tel: +30 25410 77968
E-posta: info@milletgazetesi.gr
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
MİLLET MEDİA O.E.
ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ & ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ Ο.Ε.
Υπεύθυνος - Διευθυντής: ΟΜΕΡ ΖΕΝΓΚΙΣ
Συντονιστής: ΜΠΟΥΝΤΟΥΡ ΜΠΙΛΑΛ
Διεύθυνση: ΜΙΑΟΥΛΗ 7-9, ΞΑΝΘΗ 67100
Τηλ: +30 25410 77968
Ηλ. Διεύθυνση: info@milletgazetesi.gr