Valinakis’ten 12 mil mesajı: “Yarın 12 mile çıkıp sorunu çözdük diyemeyiz”

Eski Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Giannis Valinakis, Ege’de karasularının 12 mile çıkarılmasının tek başına Yunanistan-Türkiye sorununu çözmeyeceğini belirterek, “Bunu yaparsak bizi olumlu yönde şaşırtır” dedi.

Eski Yunanistan Dışişleri Bakan Yardımcısı ve uluslararası ilişkiler uzmanı Giannis Valinakis, Ege’de Yunanistan’ın karasularını 12 deniz miline çıkarma ihtimali ve Türkiye ile ilişkiler konusunda dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Parapolitika'ya verdiği röportajda Valinakis, Yunanistan’ın “yarın 12 mile çıkması ve böylece sorunun çözüleceğini düşünmesi” şeklindeki yaklaşımın doğru olmadığını savundu.

Valinakis, “Birçok kişinin ‘yarın gidelim, 12 mil yapalım ve sorunu çözdük’ demesinin yanlış olduğunu düşünüyorum. Yunanistan bunu yaparsa beni olumlu yönde şaşırtır” ifadelerini kullandı.

Eski bakan, 12 deniz millik karasuları hakkının tek başına uygulanmasının Yunanistan ile Türkiye arasındaki kapsamlı sorunları ortadan kaldırmayacağını söyledi.

“12 mil bütün sorunları çözmez”

Valinakis'e göre Ege'deki temel mesele yalnızca karasularının genişliği değil. Türkiye ile Yunanistan arasında uzun süredir devam eden anlaşmazlıkların çok daha geniş bir çerçevede ele alınması gerekiyor.

Valinakis, Yunanistan’ın 12 mil kararını almasının ardından bütün sorunların otomatik olarak ortadan kalkacağı yönündeki düşüncenin gerçekçi olmadığını belirterek, Atina'nın daha kapsamlı ve stratejik bir yaklaşım geliştirmesi gerektiğini savundu.

Eski dışişleri bakan yardımcısı, özellikle Türkiye ile ilişkilerde yalnızca ikili zeminde hareket edilmemesi, Avrupa Birliği boyutunun daha etkin kullanılması gerektiği görüşünde.

Valinakis daha önce de Yunanistan-Türkiye ilişkilerinin “Avrupalılaştırılması” gerektiğini savunmuş ve Avrupa Birliği'nin Türkiye ile ilişkilerde daha güçlü bir rol üstlenmesini önermişti.

“Türkiye sıradan bir ülke değil”

Valinakis, Türkiye'nin bölgesel politikasına ilişkin değerlendirmesinde de dikkat çekici ifadeler kullandı.

Türkiye'nin mevcut durumla yetinmeyen ve bölgesel dengeleri değiştirmeye çalışan bir ülke olduğunu savunan Valinakis, Ankara'nın Ege'deki mevcut statükonun değiştirilmesi yönünde baskı kurduğunu ileri sürdü.

Eski bakan, Yunanistan'ın ise Türkiye'nin ortaya koyduğu farklı başlıkları tek bir meseleye indirgediğini savunarak bunun stratejik açıdan yeterli olmadığını belirtti.

Daha önceki değerlendirmelerinde Valinakis, Türkiye'nin Yunanistan ile yürütülen istikşafi temaslarda gri bölgeler, karasularının genişliği, hava sahası, adaların silahsızlandırılması, FIR ve arama-kurtarma bölgeleri gibi çok sayıda başlığı gündeme getirdiğini söylemişti.

Yunanistan’ın 12 mil hakkı

Yunanistan, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde karasularını 12 deniz miline kadar genişletme hakkını savunuyor. Ancak özellikle Ege Denizi'nin coğrafi yapısı nedeniyle Atina'nın bu hakkı Ege'nin tamamında bugüne kadar uygulamadığı biliniyor.

Türkiye ise Ege'de Yunanistan'ın tek taraflı olarak karasularını 12 mile çıkarmasının ciddi sonuçlar doğuracağını savunuyor. TBMM tarafından 1995 yılında alınan karar nedeniyle Yunanistan'ın Ege'deki karasularını tek taraflı biçimde genişletmesi Türkiye tarafından uzun süredir “casus belli”, yani savaş nedeni olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle 12 mil meselesi, iki ülke arasındaki en hassas başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

Valinakis'in değerlendirmesi de tam bu noktada dikkat çekiyor: Yunanistan’ın 12 mil hakkını kullanması hukuki bir tercih olsa da bunun Türkiye ile bütün sorunların çözümü anlamına gelmeyeceğini savunuyor.

“Sorun yalnızca 12 mil değil”

Eski bakan, Yunanistan’ın Ege'deki deniz alanlarının sınırlandırılması konusunda da önemli bir noktaya dikkat çekiyor.

Deniz yetki alanlarının belirlenmesinin yalnızca karasularının genişliğiyle çözülemeyeceğini savunan Valinakis, iki ülke arasındaki diğer ihtilafların da dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.

Valinakis'in yaklaşımına göre Türkiye ile bir deniz yetki alanı sınırlandırmasına gidilecekse, öncelikle hangi kara parçalarının hangi ülkeye ait olduğu ve bu kara parçalarının deniz alanlarının belirlenmesindeki etkisi gibi konuların da ele alınması gerekiyor.

Bu yaklaşım, Atina'nın uzun süredir savunduğu “tek uyuşmazlık, kıta sahanlığının ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasıdır” çizgisinden daha geniş bir perspektife işaret ediyor.

Atina’ya “aceleci adım” uyarısı

Valinakis'in son açıklamalarının dikkat çeken yönlerinden biri de 12 mil konusunda aceleci bir adım atılmasına mesafeli yaklaşması.

Eski dışişleri bakan yardımcısı, yalnızca sembolik bir siyasi mesaj vermek amacıyla karasularının genişletilmesinin Yunanistan'ın karşı karşıya bulunduğu daha geniş sorunları çözmeyeceği görüşünde.

Bu nedenle Valinakis, Yunanistan'ın uluslararası hukuk, Avrupa Birliği ve diplomatik mekanizmaları birlikte kullanan daha kapsamlı bir stratejiye ihtiyaç duyduğunu savunuyor.

Ege'de 12 mil tartışması bir kez daha gündemin merkezine gelirken, Valinakis'in açıklamaları Atina'da yalnızca “ne zaman 12 mile çıkılmalı?” sorusunun değil, “12 mil sonrasında ne olacak?” sorusunun da tartışılması gerektiğini ortaya koyuyor.