HRW: “Kötüden daha kötüye: Yunanistan’da medya özgürlüğünün kötüleşmesi”

Human Rights Watch’ın (İnsan Hakları İzleme Örgütü) 8 Mayıs 2025'te yayımladığı rapora göre, Yunanistan’da basın özgürlüğü ciddi bir krizle karşı karşıya. Hükümetin uygulamaları ve ihlalleri, demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü tehdit ediyor.

117 sayfalık rapor, “Kötüden Daha Kötüye: Yunanistan’da Medya Özgürlüğünün Kötüleşmesi” başlığıyla yayımlandı. Raporda, 2019’da Yeni Demokrasi Partisi'nin iktidara gelmesinden bu yana gazetecilerin karşı karşıya kaldığı düşmanca ortam belgeleniyor. Bu ortam; taciz, korkutma, devlet gözetimi, kötü niyetli dava süreçleri (SLAPP davaları) ve devlet destekli medya yönlendirmeleri gibi uygulamaları içeriyor.

Gazeteciler üzerindeki bu baskılar, oto-sansürün kural haline gelmesine ve eleştirel haberciliğin bastırılmasına neden oluyor. Raporda ayrıca, kamu yayın kuruluşlarına yönelik siyasi müdahale ve devlet reklam bütçesinin yandaş medyaya aktarılması gibi uygulamalara dikkat çekiliyor.

Human Rights Watch Avrupa ve Orta Asya Direktörü Hugh Williamson, “Gazeteciliğe yönelik sistematik kısıtlamalar Yunanistan’da ifade özgürlüğünü tehdit ediyor. AB, bu durumun demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü tehdit ettiğini kabul etmeli ve Atina’ya baskı uygulamalı” dedi.

Raporda, 26 gazeteciyle yapılan görüşmelere ve çeşitli medya uzmanlarının analizlerine yer verildi. Görüşme yapılan gazetecilerin çoğu güvenlik endişesiyle kimliğini gizli tuttu. Ayrıca 2022’de hükümetin gazetecileri casus yazılımlar ve dinleme yöntemleriyle izlediğine dair ciddi şüpheler de dile getiriliyor.

Örneğin, bağımsız gazeteci Stavros Malichudis, Kasım 2021’de Ulusal İstihbarat Teşkilatı tarafından izlendiğini öğrendiğini ve bu durumun aylarca kaynaklarıyla iletişimini kısıtladığını belirtti. Öte yandan, bazı televizyon gazetecileri, yayınladıkları her haberin üst düzey yöneticiler tarafından denetlendiğini ve hiçbir editoryal özgürlüklerinin kalmadığını aktardı.

Rapor ayrıca, Yunan medyasındaki mülkiyetin birkaç güçlü ismin elinde toplandığını ve bu kişilerin hükümete yakın olduğunu ortaya koyuyor. Devletin kamu reklam bütçesini bağımsız medyayı dışlayarak dağıttığı ve hükümete eleştirel yayın yapan gazetecilere karşı karalama davaları açıldığı vurgulanıyor.

Human Rights Watch, Yunan hükümetinin bazı reform adımları attığını belirtse de bunların ciddi bir değişim yaratmadığını ve genellikle sorunun ciddiyetini reddeden bir yaklaşım sergilendiğini ifade etti. Başbakan Kiryakos Miçotakis, Avrupa Parlamentosu’nun eleştirilerini reddederek “Yunanistan’da hukukun üstünlüğü her zamankinden daha güçlü” dedi.

Ancak Yunanistan, Sınır Tanımayan Gazeteciler’in (RSF) Basın Özgürlüğü Endeksi’nde AB ülkeleri arasında son sıralarda yer alıyor. Avrupa Komisyonu’nun yıllık Hukukun Üstünlüğü raporlarında da Yunanistan’daki medya özgürlüğüne dair endişelere yer veriliyor.

Human Rights Watch, AB kurumlarının bu tabloya karşı daha güçlü tepki vermesi gerektiğini savunuyor. Raporda şu çağrıda bulunuluyor: “Avrupa Komisyonu ve AB genel olarak, Yunanistan’da basın özgürlüğü konusunda gerçek ilerleme sağlandığından emin olmalı ve temel demokratik değerlerin korunmasını garanti altına almalıdır.”

Yunanistan, basın özgürlüğünde Avrupa'nın son sırasında: Demokrasi tehlikede

Yunanistan, 2024 yılı basın özgürlüğü endeksinde Avrupa Birliği ülkeleri arasında son sırada yer aldı. Küresel sıralamada ise 92. sıraya kadar gerileyen ülke, ifade özgürlüğü ve bağımsız gazetecilik alanında ciddi bir kriz yaşıyor. Medya özgürlüğü konusunda Batı Balkan ülkeleriyle benzer düzeyde değerlendirilmesi, AB üyesi bir ülke için endişe verici bir tabloyu ortaya koyuyor.

Ülkede gazeteciler, devlet tarafından uygulanan gözetim, hükümet yanlısı aktörlerden gelen sistematik taciz ve sindirme girişimleriyle karşı karşıya kalıyor. Eleştirel haberlerin bastırıldığı bir medya ortamında oto-sansür artık bir istisna değil, kural haline gelmiş durumda. Ayrıca, siyasi aktörlerin açtığı kötüye kullanıma açık davalar, bağımsız gazeteciliği susturmanın yasal bir aracı olarak işlev görüyor.

Bu kapsamlı ve kasıtlı kısıtlamalar, sadece gazeteciliği değil, demokrasiyi ve hukuk devletini de tehdit ediyor. Yaygın sansür ve baskı ortamı, halkın bilgiye serbestçe erişim hakkını ortadan kaldırarak kamuoyunun sağlıklı bir şekilde oluşmasını engelliyor. Eleştirel habercilik bastırılırken, hükümetin denetlenebilirliği de ciddi biçimde zayıflatılıyor.

Avrupa Komisyonu ve Avrupa Birliği’nin tamamının bu durumu dikkatle izlemesi ve Yunanistan'da basın özgürlüğü konusunda gerçek, somut ilerleme sağlanması için baskı kurması artık kaçınılmaz hale gelmiştir. Temel demokratik değerlerin korunması ve medya özgürlüğünün yeniden tesis edilmesi, yalnızca Yunan halkı için değil, Avrupa'nın ortak geleceği açısından da hayati önemdedir.