Ombudsman’dan polis şiddeti uyarısı: “Bizi bekçilerden kim koruyacak?”

Yunanistan’da polis şiddeti, keyfî güç kullanımı ve güvenlik güçleri hakkındaki soruşturmaların yetersizliği yeniden gündemde. Vatandaş Ombudsmanlığı toplantısında, polisler hakkındaki vatandaş şikâyetlerinin 2025 yılında yüzde 70 arttığı açıklanırken, gösterilerde kullanılan ses ve ışık bombalarının tamamen yasaklanması ve güvenlik güçlerinin daha etkin denetlenmesi çağrısı yapıldı.

Gösterilerde polis müdahaleleri mercek altında

EFSYN'in haberine göre, Yunanistan Vatandaş Ombudsmanlığı (Synigoros tou Politi), perşembe günü düzenlediği toplantıda, polis müdahaleleri sırasında kullanılan ses ve ışık bombalarını (flash-bang) ve bu uygulamalara ilişkin hukuki sorunları ele aldı.

Yunanistan Polisi (EL.AS) yöneticileri, Kamu Düzeni Genel Sekreteri, Atina Barosu Başkanı ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin katıldığı toplantıda, gösteriler sırasında yaşanan polis müdahalelerinin şeffaflığı, ulusal ve Avrupa hukukuna uygunluğu ile polis şiddeti iddialarının soruşturulma süreçleri tartışıldı.

Toplantıda, gazetecilere, avukatlara ve barışçıl göstericilere yönelik polis müdahalelerinin yanı sıra Pylos açıklarında yaşanan göçmen teknesi faciası ve Vasilis Maggos'un ölümü gibi Yunan makamları açısından önemli tartışmalara neden olan olaylar da hatırlatıldı. Söz konusu dosyaların yargı sürecine taşınmasında Ombudsmanlığın müdahalelerinin etkili olduğu vurgulandı.

Polisler hakkındaki şikâyetler yüzde 70 arttı

Atina Barosu Başkanı Andreas Koutsoulampros, toplantıda yaptığı konuşmada, “Bizi bekçilerden kim koruyacak?” sorusunu gündeme getirdi.

Koutsoulampros, Vatandaş Ombudsmanlığı bünyesindeki Keyfî Olayları Araştırma Ulusal Mekanizması'na (EMIDIPA) üniformalı güvenlik görevlileri hakkında yapılan vatandaş şikâyetlerinin 2025 yılında, 2024'e kıyasla yüzde 70 arttığını açıkladı.

Toplantıda ayrıca Ombudsmanlık ve Atina Barosu tarafından daha önce dile getirilen şu öneriler yeniden gündeme getirildi:
- Barışçıl gösterilerde ses ve ışık bombalarının kullanımının tamamen yasaklanması.
- Gösterilerde görev yapan polislerin kolayca görülebilen kimlik ve sicil numaraları taşıması.
- Keyfî Olayları Araştırma Ulusal Mekanizması'nın personel ve bütçe bakımından güçlendirilmesi.
- Güvenlik güçlerinin disiplin mevzuatının yeniden düzenlenmesi.
- Polis müdahalelerinde zarar gören mağdurların hızlı ve eksiksiz şekilde haklarının iade edilmesi.
- Polislerin, gösteriler sırasında avukatların varlığı ve hakları konusunda bilgilendirilmesi.

Polislerin vücut kameraları 2027'de gündeme gelecek

Toplantıda konuşan Kamu Düzeni Genel Sekreteri Panagiotis Stathis, polislerin vücut kameraları (body cam) kullanmasına ilişkin düzenlemenin 2027 yılının başında resmen açıklanmasının beklendiğini söyledi. Sistemin hayata geçirilmesine yönelik ihale sürecinin de devam ettiğini belirtti.

Stathis ayrıca 2025 yılında Yunanistan Polisi bünyesinde polis keyfîliği iddialarıyla ilgili 272 inceleme ile 185 disiplin soruşturması ve idari inceleme (EDE) yürütüldüğünü açıkladı. Bu çalışmaların bir önceki yıla göre yüzde 40 arttığını, çok sayıda soruşturmanın resen başlatıldığını ifade etti.

Stathis, personelin yeniden eğitilmesi ve şeffaflık ile hukuka uygunluğun sağlanması amacıyla teknolojiden yararlanılması konusunda kararlı olduklarını belirtti.

Ancak toplantıda söz alan uzmanlar, mevcut uygulamalar ve soruşturmalardaki eksiklikler nedeniyle bu açıklamaların somut sonuçlara dönüşmesi konusunda soru işaretleri bulunduğuna dikkat çekti.

Soruşturmaların yüzde 63'ünde eksiklik tespit edildi

Ombudsmanlığın uzman bilimsel danışmanları Maria Mavrogeni ve Elena Markou, göstericilerin, gazetecilerin ve hatta olaylarla ilgisi olmayan yoldan geçen kişilerin ses ve ışık bombaları nedeniyle yaralanması sonrasında yürütülen kurum içi soruşturmaların yeterli kapsam ve titizlikte yapılmadığını belirtti.

Uzmanlara göre, bu soruşturmalarda çoğu zaman söz konusu bombaların kullanılmasının gerekli olduğu kabul ediliyor ancak yürürlükteki yasal koşullara uyulup uyulmadığı yeterince incelenmiyor.

Oysa 2020 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 2021 tarihli Açık Alan Toplantılarının Yönetimine İlişkin Ulusal Plan, göz yaşartıcı gazları ve ses-ışık bombalarını gösterilerin dağıtılmasında başvurulabilecek son çare niteliğindeki araçlar arasında sınıflandırıyor. Bu araçların kullanımı da belirli koşullara bağlanıyor.

Lefkoşa Üniversitesi Öğretim Üyesi Yardımcı Doçent Thanasis Chouliaras ise 2025 yılında bu tür olaylarla ilgili 119 soruşturma kaydedildiğini, ancak vakaların yüzde 63'ünde soruşturma sürecinde eksiklikler tespit edildiğini açıkladı.

Chouliaras, Ombudsmanlığın bu alandaki çalışmalarını yürüten uzman personel sayısının yalnızca 11 olduğunu belirterek kurumun insan kaynağı ve bütçe bakımından güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Uluslararası Af Örgütü: Ses ve ışık bombalarının gösterilerde yeri yok

Uluslararası Af Örgütü Yunanistan Şubesi Direktörü Christos Dimopoulos, ses ve ışık bombalarının esasen eğitim, rehine kurtarma gibi özel amaçlarla tasarlanmış askerî nitelikli araçlar olduğunu söyledi.

Dimopoulos, Yunanistan Polisi'nin bu tür bombaları kullanan Avrupa'daki az sayıdaki polis teşkilatından biri olduğunu belirterek, söz konusu araçların gösterilerin yönetiminde kullanılmaması gerektiğini savundu.

Fransa'da güvenli olduğu iddia edilen beş farklı ses ve ışık bombası modelinin kullanımdan kaldırıldığını hatırlatan Dimopoulos, gösterilerde bu bombaların kullanımının tamamen yasaklanmasını talep ettiklerini ifade etti.

Toplantıda ayrıca gösterilerde vatandaşların haklarına daha fazla saygı gösteren farklı bir polislik anlayışının mümkün olduğu görüşü dile getirildi.

2004 Olimpiyatları öncesinde hazırlanan kurallar hatırlatıldı

Selanik Aristoteles Üniversitesi Fahri Hukuk Profesörü Elisavet Symeonidou-Kastanidou ise 2004 Atina Olimpiyat Oyunları öncesinde dönemin Kamu Düzeni Bakanlığı tarafından hazırlanan polis müdahale kurallarını hatırlattı.

Söz konusu düzenlemelerde, aşırı güç kullanımını sınırlandıran ve temel özgürlüklerin korunmasını amaçlayan açık müdahale kuralları bulunduğunu belirten Symeonidou-Kastanidou, bu kuralların olimpiyatların ardından unutulduğunu söyledi.

Profesör, Yunan hükümetinin geçmişte temel hak ve özgürlüklere saygı gösterme yükümlülüklerini bildiğini ortaya koyduğunu, bu yükümlülüklerin sürekli gündemde tutulması gerektiğini ifade etti.

Öte yandan Ombudsmanlık Başkanı Andreas Pottakis, Keyfî Olayları Araştırma Ulusal Mekanizması'nın raporlarında yabancıların geri itilmeleri (pushback), keyfî kimlik kontrolü ve gözaltı uygulamaları ile gençler, Romanlar ve farklı grupların hedef alınması dahil tekrarlanan sistematik sorunların ortaya konulduğunu belirtti.

Foto: EUROKINISSI