Balkanlarda Doğu Roma Stratejisi

19. yüzyılın ilk çeyreğine dek balkan coğrafyasında devam eden Pax Ottomanika (Osmanlı barışı) dönemi Avrupa güçleri olarak adlandırılan İngiltere, Fransa ve Rusya tarafından sonlandırıldı.

Yüzyıllardan beri Osmanlı egemenliği altında barış içinde yaşayan balkan toplulukları Avrupa güçlerinin Doğu Roma İmparatorluğunun 4. Yüzyılda Gotlara (Cermen kavimlerine) karşı uyguladığı taktikleri uygulayarak Balkan halklarını Osmanlı imparatorluğundan soğutarak balkanları Osmanlının elinden koparmayı başardılar.

Doğu Roma imparatorluğunun Gotlara karşı uyguladığı teknikler:

1- Gotlar hakkında bilgi toplamak için sürekli elçiler ve hediyeler gönderdi.

2- Barbarlara ve diğer düşmanlarıyla da, barışı satın almak veya ittifak kurmak üzere pazarlık yaparak durumuna göre paralar ödedi.

3- Kabile şeflerine imparatorluktan ünvanlartahsis ederek kendi hiyerarşisi içine dâhil etti. Prenslik ünvalarıilegösterişli törenlerle desteklerini aldı.

4- Teorikolarak İmparatorluğun ama pratiktekaybedilen bazı topraklarıGotlara bağışladı. Cermen kavimlerini birbirine düşürerek topraklarıkendi yandaş grubun alması için diğerini veya tamaksini teşvik etti.

5- Barbarların oğullarını sarayında eğiterek Doğu Roma İmparatorluğunun prestijini artırdı. Yeri geldiğinde taht kavgalarına müdahil edildiler.

6- Bir Cermen grubuna oynayarak diğerine karşı kışkırttı.

7- Got kavimleri arasında Doğu Roma imparatorluğunu destekleyen gruplar oluşturdu ve bunların anti- Doğu Roma grupları pasifize etmeleri için yardımcı oldu.

8- Bu kavimlere Hristiyan misyonerler göndererek kilise hiyerarşisi altına aldı ve Doğu Roma kültürünü Cermen kavimleri arasında yaymaya çalıştı.

Tarih tekerrür etmektedir. Tarihte gerçekleşen olaylar sadece geçmişte kalmayarak gelecekteki olayları da şekillendirerek ışık tutmaktadır. İngiltere, Fransa ve Rusya 19. yüzyılda aynen Doğu Roma İmparatorluğunun 4. yüzyılda Gotlara karşı oynadığı oyunların aynısını Balkanlarda Osmanlı egemenliği altında yaşayan Rumlar, Bulgarlar, Sırplar, Karadağlılar, Hırvatlar, Slovenler, Boşnaklar, Arnavutlar ve Romenler üzerinde de oynadılar.

Büyük güçler kendi çıkarları doğrultusunda tıpkı Doğu Roma İmparatorluğunun Cermen kavimlerinin liderlerini kullandığı gibi Avrupa devletleri sayılan İngiltere, Fransa ve Rusya da Sırbistan'daki Karageorgeviç ve Obrenoviç ailelerini, Romanya'da Kuza ailesini, Bulgaristan'da Xristof Botef, Karavelof, ve Vasil Aprilov, Yunanistan'da Adamantios Korais, Rigas Fereos, Iwannes Kapodistrias, ve Aleksander İpsilandis, Arnavutluk'ta Abdül Fraşeri ve Sami Fraşeri, Karadağ'da Danilo ve I. Nikola gibi liderleri Osmanlı imparatorluğuna karşı birer piyon olarak kullanarak güçlerini pekiştirerek  hem balkanlardaki nüfuzlarını genişlettiler hem de Balkan milletlerini Osmanlının kucağından zorla söküp alarak Müslümanlara karşı düşman olmalarına vesile oldular.

--- -- ---  

Kaynaklar:

Balkan tarihi, Barbara Jelaviç, I. Cilt, Küre yayınları.

Balkanlar el kitabı, Doç. Dr. Osman Karatay,  I. Cilt, Akçağ yayınları.