Batı Trakya’da Eğitim Sosyolojisi

Geçen hafta bölgemizdeki köy sosyolojisini anlamaya yönelik bir yazı yazmıştım. Bu hafta da toplumun olmazsa olmaz kurumlarından biri olan eğitim sosyolojisi üzerine düşüncelerimi yazıya dökeceğim.

Öncelikle, Batı Trakya’daki eğitime yapısalcı-işlevselci bir perspektifle bakılmasının doğru olacağını düşünüyorum. Kimileri anarşist çatışmacı bakış açısının daha uygun olduğunu düşünse de ben aynı kanaatte değilim. Bunun sebebini kavramların anlamını açıklayarak izah etmeye çalışacağım.

Yapısalcılık-İşlevselcilik

En meşhur temsilcisi olarak sosyolojiyi üniversite boyutuna taşımayı başarmış, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ontolojik altyapısını oluşturan Ziya Gökalp’in ilham aldığı Fransız sosyolog Emile Durkheim’dir.

Durkheim’ın temel görüşü, toplumun bireyi oluşturduğudur. Yani birey topluma göre hareket eder. Başka bir deyişle toplum içerisinde herkesin bir rolü vardır ve herkes o role göre hareket eder, birey rolün dışına çıktığı zaman da sorunlar ortaya çıkar.

Anarşist Çatışmacılık

Çatışmacılık görüşünün en meşhur temsilcisi de birçoğumuzun da tanıdığı Alman filozof Karl Marx’tır. Marx’a göre toplum içindeki sorunlar sınıfsal çatışmalar nedeniyle ortaya çıkmaktadır. En basit örnek, patron-çalışan arasındaki sınıf ayrımından dolayı ortaya çıkabilecek çatışmadır.

Tabi daha sonra ortaya çıkan anarşist çatışmacılık kuramı ekonomik anlamda olmasa da yine de çatışmacılık temeli altında kurulmuştur. Şöyle ki, bu görüşe sahip kişiler eğitimin devlet tarafından kendi amaçlarına hizmet eden bireyler yetiştirmek için dizayn edildiğini iddia ederler.

Anarşist Çatışmacılığa Yapısalcı-İşlevselci Eleştiri

Günümüzde neredeyse her toplumda devletin eğitimi kendi amaçlarına hizmet eden bireyler yetiştirmek için tasarladığı apaçık bir gerçektir. Ne var ki, bu durumu çatışmacılık kuramı altında analiz etmek bazı diğer sorunlar çıkartacaktır.

Devletin kendine adam yetiştirdiği, toplumu kendi menfaatlerine göre inşa ettiği bir gerçektir, ancak burada herhangi bir çatışma durumu yoktur, çünkü çoğunluk kesiminin okullarına giden azınlık kesimi bu eylemi bir aldırışsızlık sıfatıyla yürütmektedir. Çatışma varsa azınlık okullarına giden ve çocuklarını oraya gönderen kesimde vardır, bu da çatışmacı perspektif benimsemek için yeterli değildir.

İşte tam da bu noktada yapısalcı-işlevselci kurama ihtiyaç duyarız. Çünkü yapı zedelenmiş, belki ikiye bölünmüş, belki de yıkılmıştır. Bu görüşe göre de yapı onarılmazsa toplumsal sorunlar devam edecektir.

Ne Yapmak Gerekir?

Öncelikle gerek ebeveynler, gerek öğretmenler değerlerimiz konusunda bilinçli davranmalıdır. Geçen hafta da belirttiğim gibi kültür normlarımıza aykırı olan etkinlikler hayatımızdan çıkmalıdır. Ebeveynler ve öğretmenler bu konuda bilinçli davranırsa eğitilen çocuk da bilinçli olarak yetişir.

İkinci bir seçenek olarak, çocuklar ortaöğretimlerini Yunanistan’da sürdürecekse tercih mutlaka ama mutlaka Azınlık okullarından yana olmalıdır. Sabahları çocukları okullara götüren otobüsleri gözlemlediğimiz zaman bunların yarısının Yunan okullarına giden çocukların oluşturduğunu görürüz ve böyle bir durum C. Wright Mills’in Sosyolojik Tahayyül adlı eserinde toplumsal sorun olarak gösteriliyor.

Son bir tavsiye olarak ise “Bu toplum mutlaka kitap okumalı” diyorum. Ancak bu kitaplar ‘En Yeniler’ kategorisindeki süslenmiş ilgi çeken kitaplar olmamalı. İlk başta zor gelse de insan tarih, edebiyat, felsefe, sosyoloji, psikoloji, antropoloji gibi alanlara da uzanmalı. Düzenli olarak kitap okumaya başlayan herkes görecek ki toplumun yapısının güçlü olması sorunları ortadan kaldıracaktır. Bunun yolu da ancak yapıda rolü olan bireylerin işlevlerini düzene sokmakla mümkün olacaktır.