İki halifenin ortak ve farklı özellikleri

Hz. Osman ile Sultan II. Abdülhamid Han hazretlerinin birçok ortak noktaları mevcuttur. Aynı zamanda farklı noktaları da vardır. Örneğin Hz. Osman dönemindeki İslam Devletini muazzam bir donanmaya sahiptir. Lakin Sultan II. Abdülhamid Han devrinde Osmanlı devleti güçlü bir donanmaya sahip olmamıştır. Özellikle Hz. Osman devlet yönetimine Sad Bin Ebi Vakkas gibi tecrübeli adamları yerleştirmiştir. Hz. Osman Şura meclisinin seçimi sayesinde iktidara gelmiştir. Sultan Hamid ise Hz. Muaviye'den beri devam eden veraset sistemiyle tahta geçmiştir.

Sultan Abdülhamid de devlet işlerine başarılı ve donanımlı kişileri yerleştirmiştir. Örneğin Tahsin Paşa'yı önemli mevkilere getirmiştir.

Her ikisinin en önemli ortak noktası Halife olmasıdır. Çünkü H.z Osman üçüncü İslam halifesiydi. Abdülhamid Han ise doksan dokuzuncu İslam halifesiydi. Halifelik sıfatını hakkıyla kullanmışlardır. Her iki Halife de Halifelik unvanını layıkıyla yerine getirmişlerdir. Hz. Osman Tunus'tan Hindistan’a kadar olan bölgelere din âlimlerini göndererek İslam’ın yayılmasının genişlemesini sağlamıştır.

Sultan II. Abdülhamid Han da Java'dan Madagaskar’a, Kafkaslar’dan Cezayir'e, Libya’dan Doğu Türkistan’a, Şam'dan Bosna Hersek’e kadar olan geniş coğrafyaya din adamları göndererek İslam’ın genişlemesine katkıda bulunmuştur.

Hz. Osman tüm servetini İslam Devleti ve halkı için hizmet yolunda harcamıştır. Ayrıca İslam Devleti dâhilindeki şehirleri yatırım yaparak geliştirerek milletin refah seviyesini yükselmiştir. Sultan Hamid de Osmanlı devleti içerisinde yer alan şehirlere yatırım yapmak suretiyle halkın refah seviyesini yükseltmiştir. Örneğin Hz. Osman bütün fakirlere yardım ediyordu. Sultan Hamid de yoksullara yardım ediyordu.

Örneğin Hz. Osman Medine yolu üzerinde Yahudi’ye ait bir kuyuyu satın alarak Müslümanların faydalanmasını sağlamıştır. Sultan Abdülhamid Han ise Hicaz demiryollarını inşa ederek Hacıların Hac vazifelerini yerine getirmesini kolaylaştırmıştır.

Askeri yönden ise Hz. Osman oluşturduğu donanma ile kısa süre zarfında birçok bölgeye asker sevk edebiliyordu. Sultan Abdülhamid ise demiryollarına önem vererek kısa zamanda devletin birçok beldesine asker gönderebiliyordu. Hz. Osman ticaret mallarını yapıyor, gemiler ile dünyaya pazarlıyordu. Abdülhamid ticaret mallarını Trenler ile pazarlıyordu. Hz. Osman Kuran-ı Kerimlerin sayısını çoğaltmıştır. Abdülhamid ise İmparatorluğun birçok yerine camiler inşa etmiştir. Sonuçta her ikisi de İslam’a hizmet etmişlerdir. Karakter olarak her 2 halife de iyi huylu, temiz kalpli, mütevazı, hoşgörülüdürler. Kimsenin kalbini kırmamışlardır.

Hz. Osman kendi çevresi etrafında güvenlik tedbiri almamıştır. Çünkü belirgin olan düşmanları olmamıştır. Fakat Sultan Hamid düşmanı çok olduğu için güvenlik tedbiri almak zorunda kalmıştır. Hz. Osman ve Sultan Hamid dindar kişilikler olmuşlardır. Hz. Osman bir karar alacağı zaman iştirake meclisine danışıyordu. Sultan Abdülhamid ise güvendiği şeyhlere ve kıdemli devlet adamlarına danışmaktaydı.

Hz. Osman birçok bölgeyi fethederek İslam devletinin sınırlarını genişletmiştir.  Sultan Hamid ise zor bir dönemde yaşadığı için Osmanlı devletinin hudutlarını genişletememiştir. Hz. Osman’ın 12 yıl boyunca kaldığı iktidarının ilk 6 yılı iyi, ikinci 6 yılı ise isyanlar ile geçmiştir. Sultan Abdülhamid ise 33 yıl boyunca kaldığı iktidar süresinin ilk 15 yılı güzel, ikinci 15 yılı ise isyanlar ile geçmiştir.

Hz. Osman'ı iktidardan düşüren Yemen Yahudisi İbn-i Sebe'dir. Sultan II. Abdülhamid’i deviren ise İtalyan Yahudisi Emanuel Karaso'dur.

Hz. Osman Medine’de kan dökülmesin diye isyancılara müdahale etmemiştir. Sultan Abdülhamid ise İstanbul’da kan dökülmesin diye kendisini tahttan indirmek için gelen isyancılara herhangi bir müdahalede bulunmamıştır.

Kaynaklar:

- Sultan II. Abdülhamid Han, Ziya Nur Aksun, Ötüken Yayınları

- İbn-ül Esir tarihi, III. cilt, İslam Ansiklopedisi