İnsanın neresi şerefli varlık?

Şerefli bir varlık olduğumuz söylenir. Özellikle İslam dininde Hristiyanlığın aksine insanın iyi ahlakla dünyaya geldiği söylenir. Sonra bir bakıyorsunuz eşini döven insan, sokakta hayvan döven insan, Afrika’da insanları ölüme terkeden insan ve savaşlarda çocukları öldüren de insan. Yapılan bunca şerefsizlikten sonra “bu insanın neresi şerefli?” diye sorası geliyor belki de üç beş şerefli insanın.

Birazdan bununla alakalı biraz kafa karıştırıcı soru cevap örnekleri yazacağım, 2 dakika odaklanarak ve sabırla okumanızı istiyorum, anlayamazsanız yazının tamamını okuduktan sonra tekrar edebilirsiniz. Okurken de dini emirlerden bağımsız bir şekilde okuyalım:

Bir insan neden iyi bir davranışta bulunur? Çünkü iyi davranış, güzel ahlakın gereğidir. Neden güzel ahlaklı olalım? Çünkü güzel ahlaklı olunca adaleti tesis edebiliriz? Neden adaleti tesis edelim? İnsanların huzur içinde yaşayabilmesi için. Neden huzur içerisinde yaşasınlar ki? Mutlu olsunlar diye. Tamam da, insanları neden mutlu edelim? Aynı şeyleri kendimiz üzerinde düşünürsek, mantık bizi diğer insanlara da iyi davranmaya, onları mutlu etmeye yönlendirir. Peki neden mantıklı davranalım?

Bu sorular hep böyle bir kısır-döngü şeklinde tekrarlanır durur, uzar gider. Ama hiçbir zaman iyilik yapmak için, iyi bir insan olmak için rasyonel sebep üretemezsiniz. Çünkü insan doğası itibariyle iyidir. Tam tersini düşünemez miyiz? Düşünelim:

Bir insan neden kötü bir davranışta bulunur? Çünkü, keyfi bunu gerektirir. İyilik yapmak varken neden kötülük yapsın? Neden iyilik yapsın?

Görüldüğü gibi bir önceki soru cevaplar gibi sonsuza kadar uzamadı ve aslında kötülük sorgulanırken tekrar iyiliğin sorgulandığını gördük. İnsan iyiliğe rasyonel bir sebep bulamıyordu evet, belki kötülüğe de bulamıyor ama kötülüğe karşı iyilikle karşı çıkılabiliyorken, iyiliğe karşı kötülükle karşı çıkılamıyor.

Bunca kafa karıştırıcı soru ve cevaplardan sonra sebebini bilmediğimiz bir şekilde “iyi olmalı” düşüncesini gözlemledik. Evet iyi olmalı, çünkü insan özünde iyidir. Fakat, iyi olma vasfının farkında olursa iyidir, aksi halde git gide şeytanlaşmaya başlayacaktır ve insan o kadar mükemmel bir varlıktır ki, iradesi ile iyi olup olmamayı seçebiliyor.