Sosyal medya tiyatrosunda oynadığımız roller

Hayatın her alanında insan istediği gibi davranmaz, hele ki başkalarının içinde olunca. Hayatında tiyatroya büyük önem göstermiş Erving Goffman da insanın sosyal dünyadaki davranışlarını dramaturji kavramıyla açıklamaktadır. Ona göre insan, başkalarının içerisinde tiyatro sahnesinde rol alan bir aktör gibi davranır, yani kendisinden beklenen davranışa göre hareket eder ve bunun dışına çıkamaz. Goffman buna ön sahne adını verir. Bir de bireyin tek başına olduğu zaman sergilediği davranışlar var, birey burada özgür olduğu için dilediğini yapabilmektedir, aktörün kulisteki davranışlarını buna örnek gösterir ve buna da arka sahne adını verir.

Sosyal medyada da insan ön sahne rolü sergilemez mi? Gerçek hayatta yakından bile geçmediği şeyleri sosyal medyada kendisiyle özdeş göstermez mi? Gerçekten de bir toplumdaki ideal insan tasavvurunu en iyi sosyal medyada canlandırmaktayız. Sosyal medyada hem kitap okuyan insanlarız, hem seyahat eden insanlarız, hem zorlukların üstesinden gelen insanlarız, hem de en güzel yemekleri yemekteyiz.

Peki bir insan bunları durup dururken neden gösterme ihtiyacı duyar? Bunlar hem toplumda ferde itibar kazandıran, hem de bireyi diğerlerinden üstün gösteren unsurlar. Normal hayatta “Bakın ben künefe yiyorum” diyemeyen insan bunu sosyal medyada rahatlıkla yapıyor. Aynı zamanda seyahat eden insan normal şartlar altında seyahatteyken tatmin olması için bunu seyahat etmeyenlerle paylaşması gerekir, işte bunun için de çok şükür sosyal medya var.

Narsizm olarak bildiğimiz kendini beğenmeye ilişkin psikolojik sorun az çok hepimizde var, bunu tetikleyen ise sosyal medya. Zira normal şartlar altında narsistik bozukluk gösteren hastaların sürekli ayna karşısına geçtiği görülmüştür. Sosyal medyayla ilgili yapılan araştırmalarda da narsizmin en büyük belirtisi selfie çekmekmiş.

Günümüzde kabul etmek gerekir ki, hepimiz az ya da çok narsistiz, bundan da kaçış yok gibi, olsa olsa uzaklaşmak var. Zira günümüzde sosyal medyada trend olan her uygulama insanın narsist olma oranını arttırıyor. Az önce değindiğimiz gibi selfie’nin yanı sıra artık Snapchat’ten sonra her sosyal medya platformunun başlattığı “hikaye” özelliği de narsizmin en büyük belirtisi. Çünkü insan hikayelerde başkalarını bunaltmadan kendini pek ala yüceltebilmektedir.

Bunun dışında sosyal medyayı fotoğraf dışında hiçbir paylaşım yapmadan kullanmaya yönelik bir narsizm var. Bunun sebebi de aslında narsist bir insanın mevzubahis paylaşımlarla pek ilgisi olmamasıdır. Neden mi? Çünkü onun derdi başkalarının ne yaptığını görüp, “onlardan nasıl daha iyi yapabilirim?” üzerinde çalışmaktır.

Görüldüğü gibi sosyal medya bizi kendimizden uzaklaştırmakta, bizi garip rollerin içine bürümekte, kısaca medeni insanın sahip olması gerektiği nitelikleri bizden teker teker almaktadır.  Eskiden görgüsüzlük olarak dile getirilen kötü davranışı günümüzde meşru kılmaktadır.