AB’nin SAFE fonunda dengeler değişti: Türkiye masada, itirazlar masada kaldı

Yunanistan’ın tüm itirazlarına rağmen Brüksel, Türkiye’yi süreç dışında bırakmayı reddederek Ankara’nın masada kalmasını sağladı.

Avrupa Birliği’nin 2030’a kadar savunma kapasitesini artırmak amacıyla oluşturduğu 150 milyar euroluk SAFE fonunun ilk başvuru süresi gece yarısı sona erdi. Üye ülkeler planlarını Komisyona iletirken Türkiye, tam katılım için yaptığı resmî başvuruyu Brüksel’e gönderdi. Avrupa Komisyonu’nun başvuruyu bekletmesi, “Türkiye süreci kaçırdı” iddialarına yol açsa da Türkiye Dışişleri Bakanlığı kaynakları iddiaları net biçimde yalanladı.

SAFE Fonunda fren mekanizması: Kimin itirazı, kimin hesabı?

SAFE; ortak tedarik, entegrasyon ve stratejik özerklik hedefleyen, AB’nin bugüne kadarki en büyük savunma finansman programı olma özelliği taşıyor. Türkiye’nin başvurusuna rağmen Komisyon, İngiltere ve Kanada ile süren müzakereleri gerekçe göstererek Ankara ile resmi görüşmeleri başlatmadı.

Brüksel kulislerinde bu “bekle-gör” tutumunda Yunanistan ve GKRY’nin açık itirazlarının etkili olduğu sıkça dile getiriliyor.

Türkiye ilk dalga listesinde yok, ancak süreç devam ediyor

BBC Türkçe’ye konuşan kaynaklara göre 30 Kasım yalnızca “ilk dalga” olarak görülüyor. Dolayısıyla Türkiye’nin bugün açıklanan listede yer almaması, sürecin kapandığı anlamına gelmiyor.

Ankara’nın başvurusu geçerliliğini koruyor. Komisyon masaya davet ettiği anda Türkiye, üçüncü ülkeler için tanımlanan genişletilmiş katılım haklarından yararlanabilecek.

Ankara’dan siyasi mesaj: “AB’yi kendi aynasında görmek istedik”

Türkiye’nin, Yunanistan ve GKRY’nin vetosunu bilerek başvuru dosyasını iletmesi, diplomasi çevrelerinde şöyle okunuyor:

“Türkiye, Avrupa savunması gibi kritik bir alanda, ulusal çıkarların iki ülke tarafından araçsallaştırıldığını göstermek istedi.”

Almanya’dan açık destek: “Türkiye jeostratejik ortağımız”

Berlin’in tutumu Ankara’nın elini güçlendirdi. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşmesinin ardından şu mesajı verdi:

“Türkiye bizim için jeostratejik bir ortaktır. SAFE’in önemli NATO ortaklarına da açılması gerektiğini düşünüyoruz.”

Almanya’nın yanı sıra İtalya, İspanya ve Polonya da Türkiye’nin katılımını destekleyen ülkeler arasında. Fransa ise temkinli pozisyonunu korusa da Yunanistan ve GKRY kadar sert bir tutum izlemiyor.

Türkiye’nin kozu: NATO standardında üretim ve yüksek kapasite

Brüksel’deki değerlendirmelere göre Türkiye'nin ileri teknoloji savunma üretim kapasitesi, SAFE projeleri için büyük bir fırsat olarak görülüyor. Türk savunma sanayisinin NATO standartlarında üretim yapması ve sistemlerinin birçok Avrupa ülkesinde hâlihazırda kullanılıyor olması, Ankara’nın müzakere gücünü artırıyor.

İngiltere ve Kanada da ilk dalga dışında

Komisyon sözcüsü Thomas Renier, Türkiye ve Güney Kore’nin ilk tarihe yetişmediğini doğruladı. Ancak İngiltere ve Kanada'nın dahi henüz sonuçlanmamış olması, dosyaların tamamen rafa kalkmadığı anlamına geliyor.

Yunan Basını: “Atina SAFE hamlesinde köşeye sıkıştı”

Yunan medyasında Türkiye’nin başvurusu “stratejik manevra” olarak yorumlandı.
To Vima gazetesi, Almanya ve NATO’nun Atina üzerinde “Türkiye lehine baskı kurduğunu” iddia etti.

Ankara ne bekliyor?

Türkiye, SAFE fonuna katılımı AB–Türkiye savunma sanayii ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak görüyor. Türkiye Dışişleri Bakanı Fidan’ın Berlin’de verdiği mesaj dikkat çekiciydi:

“Türkiye, stratejik hedef olarak Avrupa Birliği’ni görmektedir.”

Özetle Son Durum

- Türkiye başvurusunu resmen yaptı.

- Komisyon, İngiltere ve Kanada dosyalarında olduğu gibi Türkiye dosyasını da bekletiyor.

- Ankara masadaki yerini koruyor.

- Almanya, İtalya, İspanya ve Polonya Türkiye’nin dahil olmasını destekliyor.

- Yunanistan ve GKRY süreci zorlaştırmayı sürdürüyor.

İlk başvuru dalgası geride kalsa da Ankara’nın SAFE süreci kapanmadı. Aksine, Avrupa savunmasının geleceği tartışılırken Türkiye dosyası Brüksel gündeminin en sıcak başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.