Budist kapitalistler

Dünyanın küreselleşmesiyle birlikte Batı insanı, yakından tanımadığı kültürleri de tanıdı. Ama sadece küreselleştiği için tanımadı, bizzat kapitalizm tanıştırdı. Her şeyi metalaştırıp, bundan da kâr elde etmesiyle bildiğimiz kapitalizm, Budizm’e de aynı şeyi yaptı. Üstelik kapitalizme tamamıyla zıt bir anlayışa sahip bir inanç sistemi olan budizme.

Temelde dünyalık zevklerden tamamen arınıp acı çekme, nefret etme gibi duyguları da kenara bırakarak nirvanaya ulaşma hedefi üzerine kurulu olan Budizm, en sade tanımıyla dünyalık zevkleri önceleyen kapitalizme karşıt bir sistemdir.

Peki, burada neden Budizm’i bu kadar korumaya çalışıyorum? Aslında Budizm’i korumak gibi bir niyetim yok. Niyetim kapitalizmin budizmi nasıl metalaştırdığını anlatmak ve kapitalizm kurbanlarının dünyanın sıkıntılarından kurtulmak için bir yandan kapitalist yaşam sürerken bir yandan da nasıl Budizm’e sığındığını ifşa etmektir.

Burada ima ettiğim modern insanın yoga tutkusundan/hobisinden başka bir şey değildir. Birçok platformda gördüğümüz gibi yoga, sıkıntılarla boğuşan insana bir ilaç olarak sunulmaktadır. Gerçekten de Budist bir pratik olan yoga Nirvana’ya ulaşmak için yapılan bir ibadet niteliği taşımaktadır. Peki, iki ayrı sistem nasıl oluyor da bir arada buluşuyor?

Neden mi buluşmasın? Çünkü Budizm insana doğduğundan beri dünyalık zevklerinden uzaklaşmasını şart koşmaktadır. Her sene sahip oldukları herhangi bir şeyi terk etmelerinin şart koşulduğu bir oruç ibadetleri de vardır. Bu gerçeklerle birlikte modern insan zevke ulaşmak için çalışırken çektiği sıkıntılardan kurtulabilsin diye yogaya yöneliyor, ertesi gün yine aynı hedef uğruna çalışmaya devam ediyor, hatta sahip olduğu şeylerden vazgeçerek değil daha fazla şeye sahip olma arzusuyla... Budistler ise bunu acıların yanında, zevklerden de kurtulmak için yapıyor. İşte bu yüzden buluşmasın!

Öyleyse modern insana üzülerek söylüyoruz ki, sıkıntılarından kurtulmak istiyorsa zevklerinden kurtulmayı öğrenmesi gerek. Bu süreçte yoga modern insana değil modern kapitalizme hizmet edecektir.

--- -- ---

Kapitalizm, sadece Budizm’i istismar etmemektedir. Yogaya yönelenlerin çelişkisini ortaya koymak adına bir fırsat olduğu için Budizm örneğini verdik. Kapitalizm hiç uzağa gitmeye gerek kalmadan İslam’ı da istismar etmektedir. İslam her ne kadar bu dünyaya kayıtsız kalmasa da, tamamen bu dünya için yaşamayı da yasaklamıştır, çünkü İslam için esas olan bu dünyada yaptıklarınla cenneti kazanmaktır. Hz. Muhammed (s.a.s) bunu şöyle tarif etmiştir: “Hiç ölmeyecekmiş gibi dünya için, yarın ölecekmiş gibi ahiret için çalış.”

‘İslami Otel’ diye bir yeniliğin çıktıktan sonra fiyatlarını diğer otellerin iki katına çıkarması, Türkiye’de Ramazan günlerinde lokantalarda iftar menülerinin de sıradan yemeklerden iki kat daha pahalıya satılması da İslam’ın istismarına örnektir. Giyim sektörüne ise değinmeye bile gerek yok. Ama neyse ki kapitalizm, sıkıntılarından uzaklaşmak isteyen modern insana yogayı sunduğu gibi namazı henüz sunmadı...